شصتمین سالیاد شهادت فرقه مشر غلام نبی خان چپه شاخ یکی از اعضای نهضت مشروطیت و مبارز ملی ضداستبداد گرامی باد!

نویسنده: محمد عوض نبی زاده

افغانستان علی الرغم طبیعت کوهستانی مردانی برزگی را در دامن خود پرورش داده که کارنامه های هرکدام سر شار از قهرمانی و استواری با خصوصیات رزمی مانند کوه های بلندی این سر زمین است. مردم استبداد زده افغانستان شاهد مبارزات میلیونها تن از مبارزین ملی راه آزادي اند که در تاریخ خونین کشورما قهرمانانه علیه ا ستبداد حکام مستبد رزمیدند و این چهره های شاخص جنبشهای ضد استبدادی هرکدام نقش جانبازانه خودها را ایفاء نموده اند. استبداد در افغا نستان یک حقیقت خونبار تاریخیست که با به قدرت رسیدن نادر خان و برادران و بخصوص در زمان صدارت محمد هاشم خان محرومیت سیاسی اقوام محروم کشور غیر قابل تحمل و طاقت فرسا گردیده و ابعاد گسترده تری را اختیار نموده بود و مظالم مامورین حکومتی بر مردم و ترورهای بیرحمانه علیه شخصیتهای سیاسی و اجتماعی اجرا و تعداد زیادی از مبارزان جسور و فداکار که علیه ستم و خود کامگی مبارزه میکردند در سیاه چال ها انداخته میشدند. شاد روان شهید فرقه میر غلام نبی خان چپه شاخ و برادرانش نيز بدون شک از زمره بزرگمرداني بودند که نميتوان، مبارزات فداکارانه او و برادرانش را در برابر بی عدالتی و استبداد خاندان نادری فراموش نمود.

شهید فرقه مشر غلام نبی خان چپه شاخ از قوم میر بچه و باشنده اصلی ولسوالی حصه اول بهسود ولایت وردک میدان فعلی بوده و غلام رضابیگ پدر شهید فرقه مشر، نیز مدت هشت سال سیه چال امیر عبدالرحمن جلاد را سپری کرده بود. شهید چپه شاخ در زمان شاه امان الله همراه با سه برادرش بحیث افسران ارشد نظامی در قطعه گارد تشریفات شاه امان الله خان خدمت میکردند و نظر به استعداد و شایستگی شجاعت و درایت که در بخش نظامی داشت بعدا به رتبه فرقه مشری رسید که برعلاوه خدمت در گارد در ولایت فاریاب – مرکز وزارت دفاع وقت نیزایفای وظیفه نموده است و در قلعه هزا ره های چنداول شهر کابل دریک حویلی شخصی زندگی مینمودند .
فرقه مشر شهید چپه شاخ و برادرانش از زمره طرفداران و مدافعین سرسخت نهضت امانی و نهضت مشروطه خواهان بودند که جهت تشویق و ترغیب شاه امان الله برای صدور فرمان لغو بردگی و بندگی مردم هزاره از طرف آن شاه وطندوست نقش اساسی داشتند. فرقه مشر شهید چپه شاخ درهنگام جنگ کوتل اونی همراه با قوای تحت امرش دوشادوش مرحوم فرقه مشر فتح محمد میرزاد و سید احمد شاه نور و دیگران میرزمید تا اینکه مشترکا جبهه کوتل اونی رافتح و دشمن را سرکوب نمودند و یکی از فاتحان عمدهء این جنگ بشمار میآید . شهید فرقه مشر چپه شاخ و برادرانش بخاطر آن از شاه امان االله جانبداری مینمود که این شاه جوان بخت مردم هزاره را که شهید چپه شاخ به آن تعلق داشت از قید بردگی رهائی بخشیده بود.

درتصویر بالا از طرف راست شهید فرقه مشر میرغلام نبی خان چپه شاخ که درکنار چپ شان یکی ازجنرالان نظامی دیده میشود و در تصویری وسطی شهید فرقه مشر با لباس نظامی تشریفاتی و در تصویری جناح چپ در لباس عادی نظامی بمشاهده میرسد
شهید فرقه مشر چپه شاخ و برادرانش چون از طرفداران و یاران نزدیک شاه امان الله خان بودندکه بعد از بقدرت رسیدن خانواده مصاحبین در راس نادر خان، همواره شهید فرقه مشر و برادرانش مورد غضب و تهدید نادر خان و اطرافیان آن قرار داشت . گرچه شهید فرقه مشر در جریان ملاقاتهایش با نادرشاه بارها از مظالم حکومت او بالای مردم هزارجات درمورد اخذ مالیات ظالمانه از اراضی و محصولات مواشی زیرنام مالیه روغن و دیگر اخاذیهای حکومتی و ظلم حکام محلی شکایت میکرد اما نادرشاه خان از همه مطالبات فرقه مشرشهید طفره رفته و دفع الوقت میکرد.
تا اینکه شهیدفرقه مشر چپه شاخ و برادرانش بعد ازاشتراک در روز فاتحه گیری یکی از مشروطه خواهان درشهر کابل زندانی شدند و شرایط دشوار زندان را همراه با شکنجه و عذاب طاقت فرسا متحمل میگردیدند .شهید فرقه مشرغلام نبی خان چپه شاخ از زمره همان مبارزین دادخواه و مردم دوست بود که در ین راه پر از خوف و خطر مدت چهارده سال زندان را همراه با سه تن از برادرانش هر یک میر محمد رضاخان – میرغلام حسین خان و سرمیر محمد سرورخان سپری کردند و بعد از رهائی آنها از زندان در سال 1326 شمسی همزمان فرقه مشرشهید فتح محمدخان میرزاد به قندهار و نایب سالارسید احمد شاه نور به ولایت بغلان و فرقه مشر شهید میرغلام نبی خان چپه شاخ و برادرانش به ولسوالی رستاق ولایت تخار کنونی تبعید شدند .شهید فرقه مشر چپه شاخ همر اه با برادرانش در اوایل سالهای تبعید باید هرهفته در دفتر حکومتی محل حاضری میدادند.

در تصویربالا دروسط بحالت نشسته میرمحمد رضا خان که در جناح راست سرمیر محمد سرور خان و در جناح چپ میرغلام حسین خان که هردوی شان بطورا ستاده درکنار میر محمدرضا خان یعنی سه تن ازبرادران فرقه مشرشهید مشاهده میشوند .
اما با وجود این همه فشار ها ایشان در برابر بیعدالتی و بیدادگری نظام تکقومی و خاندانی نادری تسلیم نشدند. بعد از تبعید نمودن فرقه مشر شهید همراه با دوتن از برادرانش به ولایت تخار برادر دیگرش بنام سرمیر محمد سرور خان یکجا با مادر وی مدت کوتاهی را در حویلی واقع درقلعه هزار ه ها ی چنداول در شهر کابل زیست داشت ولی بزودی سر میر محمد سرور خان به زاد گاه پدریش در ولسوالی حصه اول بهسود ولایت وردک میدان رفت و منحیث سر میر و بزرگ قومی از قوم میربچه و سایر اقوام محل سر پرستی میکرد .
شهید فرقه مشرچپه شاخ شخصیت مقاوم، بیباک و باجرئت در برابر استبداد و مظالم حکام وقت بود و با قاطعیت نظریات داد خواهانه خود را در هر موقع ابراز و ظلم و بیعدالتی را افشا و برملا میساخت.اما در عین حال فرقه مشر شهید دارای اخلاق متواضع در برابر مردم زحمتکش کشور داشت که برخی اوقات در هنگام عبور از بازار در شهر کابل حمالان و کراچی وانان را به آغوش میگرفت و دستهای شان را بوسه میزد.
شهید فرقه مشرچپه شاخ باالاخره درسال 1330 خورشیدی در شهر تالقان در یک مهمانی توسط یکی از عمال حکومتی مسموم ساخته شد زیرا علایم زهری در هنگام معاینات طبی در وجود ایشان بمشاهده رسیده بود و جسد شهید فرقه مشر در یکی از قبرستانهای شهر تالقان مرکز ولایت تخار دفن گردیده است.
روحش شاد و یادش گرامی باد!
صاحب قلم گرچه بخاطر گرامی داشت از مبارزین ملی و اعضای نهضت مشروطه خواهان افغانستان در جریان چند سال اخیر بوسیله نشر مقالات درسایتهای انترنیتی ازکارنامه های آنان یاد اوری نموده است.مگر خوشبختانه درین اواخیر از طریق محمد عیسی مشاور فرزند میرغلامحسین خان و محمد فهیم مشاور فرزندمحمدعیسی مشاور برادر و نواسه برادر شهید فرقه مشرچپه شاخ معلومات همراه با برخی از فوتوهای ایشان را دریافت نمودم و هم چنین از میر محمد سلام سناتور پشین نواسه و یار و مددگار شهید فرقه مشر فتح محمدخان میرزاد نیز معلوماتی را درین مورد دستیاب که در مقاله کنونی در باره مبارزات دادخواهانه این شهید بزرگوار مطالبی را خدمت خوانندگان محترم تقدیم و آرزومندم که مورد توجه قرارگیرد.