گفتگوی برای صلح؛ چه کسی راست میگوید؟

عبدالله هروی

چندی قبل گزارش ها حاکی از آن بود که حکومت به تماس و گفتگو با طالبان اعتراف نموده است. بخشی از این گزارش را به نقل از رادیوی بی بی سی مرور می کنیم:" حامد کرزی، رئیس جمهوری افغانستان، در مصاحبه ای با شبکه تلویزیونی آمریکایی سی ان ان گفته است که به منظور خاتمه دادن به خشونت در افغانستان، "تماس های غیر رسمی" با طالبان در جریان بوده است. وی در ادامه می افزاید: " اینگونه تماس ها از مدتی پیش به اینسو، وجود داشته است." کرزی سطح گفتگو و چگونگی آن را بدینگونه توجیه می نماید: "گفتگوی ما با طالبان، گفتگوی یک هموطن با هموطنش بوده است، گفتگوهایی از این دست." این در حالی است که موضوع گفتگو با طالبان را چندی قبل مقامات حکومتی تکذیب نموده بودند. برخی از آگاهان سیاسی بدین باور هستند که تلاش حکومت درپی اینست تا با طالبان بر سر تعیین تاریخی برای خروج نیروهای خارجی از کشور به توافق برسد و بر اساس چنین توافقی، آنان را به پای میز مذاکره بکشاند. توقعی که تاکنون زمینه تحقق نیافته است. در واکنش به چنین اظهاراتی از سوی حامدکرزی رئیس جمهور، نیروهای خارجی، از جمله فرماندهی ناتو حمایت خود را از مذاکره و گفتگوبرای پایان بخشیدن به جنگ و ناامنی در کشور اعلام داشته اند، ولی گفته اند که ما در چگونگی مذاکرات و گفتگوها هرگز نقش و دخالت نداشته ایم و این تصمیم خود افغان ها است.
محافل و فعالان سیاسی در مجموع نسبت به صحت و موفقیت این تلاش ها امیدوار نیستند. آنان تلاش های حکومت را به دلیل ناقص بودن پروسه مذاکره و شیوه های عملی که در این راستا اتخاذ گردیده است غیرممکن دانسته و نتیجه بخش نمی دانند. یکی از مهم ترین انتقادهای که بر روند مسئله مذاکره با مخالفین وارد گردیده است انتقاد بر نبود یک هدف معین و استراتژی پلان شده و نیز ترکیب مجموعه های چون شورای صلح است که اکثریت آنها به درستی از خواست و اراده مردم نمایندگی نمی توانند. به نظر اغلب نوعی معامله و داد و ستد سیاسی میان اعضای شورای صلح و حکومت وجود دارد. بطور مثال قبل از تعیین رئیس شورای صلح، صبغت الله مجددی به شدت نسبت به انتخاب برهان الدین ربانی بعنوان رئیس شورای صلح انتقاد نموده و حتی او را متهم به این نمود که دستش در بحران ها و خونریزی های کشور دخیل است. اما پس از گذشت چند روز و ناکام ماندن اعتراضات وی، صبغت الله مجددی هم صدای اعتراض خود را آرام ساخت. از سوی دیگر مهم ترین نیروی که طرف گفتگوهای صلح و شورای صلح واقع است، یعنی گروه طالبان بار دیگر به شدت طرح مذاکره و گفتگو را با حکومت رد نموده و شورای عالی صلح را یک کار بیهوده و ناکام خوانده است. خوب است که اظهارات رسمی سخنگوی طالبان را در این باره به نقل از خبرگزاری بی بی سی مرور نماییم: ذبیح الله مجاهد سخنگوی طالبان در گفت گو با بی بی سی فارسی اظهارات اخیر حامد کرزی را که گفته بود تماسهایی با طالبان وجود داشته است، رد کرد و گفت طالبان به مذاکرات پنهانی و پشت پرده باور ندارند. او به تفصیل در این باره چنین توضیح داد: "من وجود چنین تماسهایی را از اساس رد می کنم ما اصلا به چنین مذاکراتی که در پشت پرده انجام شود و مجاهدین فداکار ما از آن مطلع نباشند باور نداریم، از طرف امارت اسلامی با اداره کابل یا کسانی که ارتباطی با اداره کابل دارند در هیچ کجا هیچ وقت تماسی وجود نداشته و هیچ نشستی صورت نگرفته است. من ادعای اداره کابل را (مبنی بر تماس با طالبان) از طریق رسانه ها شنیدم و متاسفم که چنین حرفهایی چگونه با زرنگی از طریق رسانه هایی شایع می شود که گویا امارت اسلامی افغانستان با اداره کابل نشست کرده ما اصلا به نشستی که مردم افغانستان در جریان آن نباشند باور نداریم." سخنگوی طالبان درباه طرح شورای صلح بصورت مشخص اعلام موضع نموده وآ ن را اینگونه رد نموده است: " اصلا کسانی که جمع شده بودند در جرگه ها، از این نمونه جرگه ها در تاریخ افغانستان ما بسیار داریم زمانی که افغانستان تحت اشغال شوروی بود دکتر نجیب الله چنین جرگه هایی تشکیل داد که نتوانست قناعت مردم افغانستان را فراهم کند. کسانی که در جرگه ها جمع می شوند مربوط به فراکسیون تسلیم شده ها هستند، اینها به نام افغان هستند اما عملا به اشغال کشور کمک کرده اند زمینه سازی کرده اند برای اشغال، اینها به هیچ صورت نماینده های مردم افغانستان نیستند.افرادی که شما ازش اسم بردید(شورای صلح) اگر نتوانسته اند در جهاد شرکت کنند یا از آن حمایت کنند، این تقصیر آنها است. می دانم که آنها عالم دینی هستند اما معامله هایی سیاسی زیادی هم با اصول و ارزشهایی اسلامی کرده اند." سخنگوی طالبان در مورد اینکه ممکن است برخی گروهها و یا حلقه های کوچک یا بزرگتر طالبان با حکومت در تماس باشند که شخص وی یا رهبری طالبان از آن بی اطلاع باشند افزود: "هیچگاه چنین نیست. امارت اسلامی افغانستان از کسانی تشکیل شده که مخلص و معتقد به اسلام هستند و در اسلام اطاعت از امیر ارزش ویژه ای دارد هیچ یکی از افرادی که در یک گروه باهم هستند، حق ندارند بدون اجازه امیر خود دست به اقدامات خود سرانه بزنند، کسانی که مربوط به ما هستند در تمام افغانستان از امیر خود اطاعت می کنند. از اصول اسلامی اطاعت می کنند، اسلام هیچگاه اجازه نمی دهد به مجاهدین که متفرق و پراکنده شوند." حال پرسش اصلی اینست درحالی که حکومت مدعی است با طالبان در تماس بوده و این تماس ها از مدت ها قبل وجود داشته است ، تماس های بسیار خودمانی، هم چون گفتگوی هم وطن با هم وطن! اگر چنین چیزی وجود دارد چرا از منظر افکار عمومی و مردم پنهان است؟ آیا مردم نسبت به سرنوشت خود حق نظر ندارند؟ آیا این نشانه عدم اعتماد میان حکومت و مردم نیست؟ چرا برای اثبات واقعیت حداقل به شمه ای از این مسایل اشاره نمی گردد ؟ از جانب دیگر، همین انتقادات بر سخنگویان طالبان نیز می تواند وارد باشد. اگر واقعا، حداقل میان بخش های از طالبان و حکومت تماسی وجود نداشته است، حکومت چگونه بخود جرأت داده است که چنین ادعاهای بی بنیادی بنماید؟ آیا طالبان از چنان انسجام آهنینی برخوردار می باشند که بدون موافقت رهبری، هیچ عمل سیاسی و نظامی سر نمی زند؟ به هرصورت واقعیت قضایا هم چنان در پرده ابهام باقی است. در این باره حداقل دو گمانه جدی وجود دارد: 1- ممکن است همه این ادعاها دروغ باشد و فقط تبلیغات سیاسی باشد. تبلیغاتی که حکومت بی کفایتی و ضعف خود را در سایه آن پنهان سازد و طالبان مانور سیاسی بدهند. 2- ممکن است چنین مسایلی واقعا در جریان باشد ولی هردو جانب مردم را شایسته آن نمی دانند که در جریان گذاشته شوند.  
منبع : http://www.dailyafghanistan.com/newspages/opinion2.html#03