عدم همكاري هاي صادقانه منطقه‌ي و تشديد بحران در افغانستان

رهین فرهمند

هر از چند گاهي رئيس جمهور كشورمان با هيأت همراه در نشست هاي با سران كشور هاي منطقه شركت مي كند و به ايراد سخن مي پردازد در اين گونه نشست ها همواره بر تقويت همكاري هاي منطقه ي در حل بحران افغانستان تاكيد مي شود. علاوه بر اين نشست هاي چند جانبه سران كشورهاي همسايه و منطقه افغانستان در برخي پيمان هاي منطقه ي مانن ايكو ، شانگهاي، سارك و ... نيز در اين سالها حضور فعال داشته است و اتفاقا در اين نشست ها هم بر حل بحران افغانستان و تقويت همكاري هاي منطقه ي در اين جهت تاكيد شده است. در كانفرانس بين المللي كابل نيز يكي از كليدي ترين نكاتي كه توسط برخي از ميهمانان حاضر بويژه مقامات شركت كننده از كشور هاي منطقه و همسايه افغانستان در اين نشست مورد اشاره قرار گرفت اين بود كه بحران افغانستان ريشه هاي منطقه اي دارد و بنا بر اين راه حل آن نيز در گرو همكاري هاي منطقه اي است نه حضور و دخالت قدرت هاي فرامنطقه اي و غربي. اما واقعا مي توان اين ادعا را كاملا پذيرفت؟ مشكل افغانستان پديده افراط گرائي و تروريزم است آيا اين مشكل را مي توان به كشور يا منطقه ي خاصي محدود كرد و ريشه هاي آنرا فقط در يك نقطه ي خاصي از جهان جستجو نمود؟. به فرض هم اگر چنين باشد حل اين مشكل مي تواند از عهده چند كشور محدود در يك منطقه جغرافيايي خاص بر آيد؟. حال آنكه اين مشكل امروزه دامن گير تمامي كشورهاي مهم جهان و جوامع مختلف در سراسر اين كره خاكي گرديده است.!.بنا بر اين واقعيت اين است كه به فرض هم اگر بتوان ريشه هاي اين پديده را به يك نقطه خاص برگرداند؛ حل آن را نمي توان به عهده يك كشور يا منطقه خاصي گذاشت. در روز هاي اخير نيز رئیس‌جمهور افغانستان در دیدار با همتای روسی خود از وی برای سفر به كشور و تقویت روابط اقتصادی و فرهنگی بین دو كشور دعوت به عمل آورده است. حامدكرزی در ملاقات با میدویدیف در سوچی اظهار داشت امیدوارم این امر در اسرع وقت، تا جایی كه برنامه‌های پر مشغله اجازه دهند، رخ دهد. در نشست اين دو رهبر و نشست چهار جانبه افغانستان، پاكستان، روسيه و تاجيكستان بررسی اوضاع در افغانستان یكی از مهم‌ترین موضوعات مورد بحث در این را تشكیل می‌دهد. رئیس‌جمهور روسیه در گفتگو با همتای افغان خود اظهار داشت روسیه بدون قید و شرط از تلاش‌های افغانستان در خصوص بازسازی صلح مدنی در كشور حمایت می‌كند. ما از مبارزه دولت افغانستان با تروریسم حمایت می‌كنیم و آماده ارائه هرگونه كمک در این جهت هستیم. اين درحاليست كه چندي قبل نشت سران سه كشور فارسي زبان در تهران برگذارشد و در آينده نزديك هم سران كشورهاي افغانستان، تركمنستان و پاكستان باهم ديدار خواهند داشت وسند نهايي خط انتقال پايپلاين گاز تركنستان از طريق افغانسستان به پاكستان وهند را امضاء خواهند كرد. در ظاهر چنين به نظر مي رسد كه همكاريهاي منطقه ي در اين نقطه از جهان روبه افزايش و رشد است و اين همكاري ها فرصت هاي جديد اقتصادي و انكشافي را براي ملت هاي منطقه فراهم خواهد ساخت. هندوستان نيز در اين سالها به شدت تلاش كرده است در افغانستان حضور پررنگ داشته باشد و تركيه نيز همينطور. اما براي افغانستان دست آورد عملي اين همه نشست ها و كنفرانس ها چه بوده است؟ و از همه مهمتر اينكه اصلا مجال گسترش واقعي همكاري هاي منطقه ي در ميان اين كشور ها فراهم است؟ روزنامه نیویورک تایمز در تحليلي می نویسد: روسیه داد و ستد را با افغانستان همین اکنون آغاز کرده است و می خواهد بیش از 140 پروژهء را که شوروی سابق در افغانستان تاسیس کرده بود، بازسازی کند از جمله بندهای برق، پل ها، چاه ها، سیستم آب رسانی که در حدود یک ملیارد دالر مصرف دارند.یک شرکت هلیکوپتر روسی با ناتو و حکومت افغانستان قرار داد تهیه هلیوکوپترهای می 26 را امضا کرده است. به نوشته اين روزنامه برگشت کرملین به افغانستان به حمایت ادارهء رییس جمهور اوباما صورت می گیرد که می خواهد کشورهای هم جوار افغانستان در حل بحران این کشور نقش داشته باشند. کرملین هم تلاش دارد جنبش های تندور اسلامی را در آسیای میانه مهار کند زیرا این گروه ها به امنیت روسیه مخصوصاً در منطقه قفقاز تهدید بار می آورند. مديويدوف مي گويد روسیه حاضر است با شرکای افغانش روابط خود را تقویت کند. روسیه علاقه دارد که در شبکهء معادن وصنایع افغانستان هم فعالیت داشته باشد. اين در حاليست كه یک شرکت چینایی برای استخراج مس عینک یک قرار داد سه ملیارد دالری را امضا کرده است و بسیاری کشورهای دیگر در صف مزایده برای استخراج این معادن قرار دارند. وزیر خارجهء روسیه سرگی لاوروف مي گويد مقامات افغان از روسیه دعوت کردند که در پروژه لین دوانی برق تاجکستان از طریق افغانستان به پاکستان سهم بگیرد. اما نظر به گزارش خبرگزاری انترفاکس روسیه، آقای لاوروف گفته است که این پروژه تا حال صرف به روی کاغذ وجود دارد، اما وقتی که مراحل عملی این پروژه آغاز شود، روسیه بدون شک با میل و رغبت در آن سهم خواهد گرفت. به گفتهء آقای لاوروف عملی شدن این پروژه تهیهء برق، به افغانستان کمک خواهد کرد تا بعد از سال ها جنگ راه بهبود را پیش گیرد. در اينكه در افغانستان ظرفيت هاي بي بديل براي تقويت همكاري ها وسهم گيري كشور هاي منطقه در بازسازي اين كشور وجود دارد هيچ ترديدي نيست. انتقال انرژي از طريق افغانستان به جنوب آسيا و همين طور رونق ترانزيت و دست يابي كشورهاي آسياي مركزي و شمال آسيا به بازارهاي جنوب و بالعكس از طريق افغانستان؛ به رشد و شكوفايي اقتصاد منطقه كمك فوق العاده ي خواهد نمود. اما مشكل اينجا است كه تاكنون صداقت و تعهد لازم در خصوص كمك به افغانستان از جانب اين كشور ها ديده نشده است. همكاري هند با افغانستان به تشديد فعاليت هاي تخريبي نيروهاي مورد حمايت پاكستان در افغانستان منجر شده است پاكستان وهند از يك سو با ايران قرار داد انتقال پايپلاين گاز را امضا مي كنند ازطرف ديگر با افغانستان و پاكستان. از طرفي هم به شورشيان مخالف حكومت افغانستان طبق اسناد و شواهد موجود كمك مي كند. سه قدرت مهم روسيه ، چين و هند از حضور آمريكا در افغانستان به هيچ عنوان راضي نبوده ودل خوشي ندارد بنا براين تا زمانيكه اين كشور در افغانستان حضور مقتدرانه داشته باشد همكاري صادقانه را نيز از اين قدرت ها در افغانستان نمي توان شاهد بود. بنا بر اين دولت افغانستان بايد با كمال دقت و ظرافت لازم هرنوع همكاري منطقه ي و فرا منطقه ي را در چارچوب منافع ملي پيش ببرد.
منبع : http://www.dailyafghanistan.com/newspages/opinion2.html#03