پاکستان، ملیشه سازی یا بازی با آتش

محمد اسحاق فیاض
Mif_1967@yahoo.com

ملیشه سازی یکی از موضوعاتی است که طی چند ماه گذشته تحت نام تشکیل قوای اربکی در افغانستان مطرح گردیده است . این طرح طرفداران و مخالفانی داشت که سرانجام مخالفان ،بیشتر از موافقان طرح تشکیل نیروهای اربکی بودند و در نتیجه این طرح شکست خورد و در افغانستان مردود اعلام شد.
اما متاسفانه این طرح از کشور همسایه سر درآورده است و پاکستان برای برون رفت از بحران افراطی گری و تهاجم طالبان تصمیم به تشکیل نیروهای ملیشه گرفته اند.
براساس گزارش خبرگزاری ها پاکستان در نظر دارد تا 30 هزار جنگ افزار را در اختیار قبائل بگذارد، مقامات پاکستانی هدف این کار را مبارزه بهتر در برابر طالبان و شبکه القاعده می خواند.
تصمیم اسلام آباد در برابر مسلح سازی باشندگان بخشهای قبائلی پس از آن  گرفته شده است که حکومت پاکستان هفته پیش پس از یک آتش بس  در دره سوات  و اجرا شدن احکام شریعتی اسلامی به باتفسیر و قرائت طالبانی در سوات با طالبان توافق نمود.
کارشناسان این  آتش بس را فرصتی برای تقویت طالبان و ایجاد  گفتگو میان آنان و مقامات دولت پاکستان می دانند. ظاهرا دولت پاکستان با توزیع سی هزار جنگ افزار جدید در ایالت سرحد در کنار آتش بس با طالبان، تلاش دارند  بدون خونریزی نیروهای موازی با طالبان را از افراد قبایل تشکیل بدهد، تا به مروز زمان طالبان محبوبیت و نفوذ خود را درمیان قبایل پاکستان از دست بدهند.
دولت افغانستان باآن که قبلا خود از طرفداران مذاکره باطالبان و طرح تشکیل نیروهای اربکی بود، اما این بار مخالفت خود را با طرح آتش بس در دره سوات و نیز توزیع اسلحه و مسلح ساختن قبایل در ایالت سرحد ابراز کرده است.
سیامک هروی معاون سخنگوی رئیس جمهور طی مساحبه ای با تلویزیون طلوع گفت: با تجربه ای که ما از آتش بس های گذشته و موافقت نامه هایی که در پاکستان صورت گرفته داریم این است که در همه این آتش بس ها برای تروریزم ها مجال داده شده تا از آنجا دست به دهشت و وحشت بزنند و بر علیه افغانستان پلان گذاری کنند و برنامه تروریزمی را سازماندهی کنند پس واهمه ما این است که به منطقه ثبات و مرکز تبدیل نشود.
دفتر سخنگوی رئیس جمهوری در این باره تصمیم اسلام آباد را برای مسلح سازی بخشهای قبائلی می گوید که این تصمیم تهدیدات بشری را نه تنها متوجه پاکستان و افغانستان بلکه متوجه دولت و منطقه خواهد کرد.او می افزاید: اگر اسلحه مثل تجربه تلخی که از زمان ملیشه سازی در افغانستان داریم، اسلحه بدست مردمی که هیچ مسئولیتی در رابطه با تأمین و شهروندی ندارد می توانند این مسئله به ضرر ثبات در منطقه باشد و مخصوصاً هم امنیت پاکستان و افغانستان را به مخاطره بیندازد لذا ما با نگرانی این مسئله را دنبال می کند.
در همین حال اعضای کمیسیون امنیت پارلمان کشور بر این باورند که شورشیان با این تصمیم نیرومند تر خواهند شد و برای فعالیتهای بیشتر فرصت خواهند داشت.
همانطوری که معاون سخنگوی رئیس جمهور مخالفت خود را با این طرح اعلام کرده است، این طرح یکی از های ناکامی است که تجربه تلخ آن را مردم افغانستان از دوران ملیشه گرایی و ملیشه سازی چشیده اند و جای تعجب است که دولت مردان  پاکستان چگونه به این طرح شکست خورده و خام که خطرات زیادی را به دنبال دارد، مباردت کرده است؟
اولین سئوالی که مطرح می شود این است که دولت پاکستان باچه دلیل د انگیزه ای سی هزار اسلحه مختلف النوع را در اختیار قبایلی می گذارد که سال ها است که از گروه طالبان حمایت کرده اند. آیا دولت پاکستان اطمینان دارد که این سلاح ها در اختیار طالبان قرار نمی گیرد و آنان به صفوف طالبان نمی پیوندند؟ به راستی دادن این مقدار اسلحه به نحوی به صورت غیر مستقیم کمک به طالبان و تقویت این گروه در پاکستان نیست؟ زیرا آنچه تاکنون دیده شده است این که افراد قبایل با انگیزه مذهبی و قومی به شدت از طالبان حمایت کرده اند و نیروهای طالبان را افراد همین قبایل تشکیل می دهند، اکنون چگونه  ممکن است که آنان ازطالبان شده و نیروی جدا و مخالف با طالبان را در منطقه تشکیل بدهند؟
از سوی دیگر تجربه ثابت کرده است که هرقدر اسلحه در این منطقه توزیع گردیده است، آشوب ها وشورش های بیشتری را به وجود آورده و موجب درگیری های خونین به بهانه های واهی گردیده است، مگر دولت پاکستان تاکنون توانسته است که درگیری های قبیله ای و مذهبی را در پاراچنار خاموش کند؟
بیش از دوسال است که شدید ترین در گیری در پارچنار جریان دارد و تاکنون شاید چند هزار نفر از دوطرف در جنگ های جبهه ای و حملات انتحاری کشته شده اند و هزارن نفر دیگر آواره شده اند ولی دولت پاکستان تاکنون قادر به مهار این جنگ خونین شنده اند. اکنون آیا با توزیع سی هزار اسلحه جدید این درگیری فرقه ای شدت بیشتری پیدا نخواهد کرد؟
در کنار این مسئله تجارت و قاچاق اسلحه را چند برابر دراین منطقه افزایش پیدا نخواهد کرد؟ به راستی این مردم چونه مسلح شدند؟ این همه اسلحه ای که اکنون در دست قبایل است محصول قاچاق و تجارت اسلحه در دوران جهاد است، تری منگل در دروران جهان به بزرگ ترین باز تجارت اسلحه مبدل شده بود که چندین بازار اسلحه فروشی را در ایالت سرحد تحت پوشش قرار می داد، اکنون با توزیع سی هزار اسلحه جدید باردیگر تجارت اسلحه دراین  ایالت رونق بیشتری خواهد گرفت و چنین تجارتی قطعا امنیت و ثبات را درپاکستان نیز به خطر نیز خواهد انداخت.
درکنار این پیامد ها، اگر چنانچه فرایند ملیشه سازی  تحت هرنامی که باشد در پاکستان ادامه پیدا کند، الگو سازی آن درافغانستان پیدا خواعد شد و فرایند ملیشه سازی افغانستان را نیز دربر خواهد گرفت و آن وقت کنترول این همه سلاح و تامین امنیت در منطقه چگونه برقرار خواهد شد سئوالی است که یک بار در سال های گذشته بسیار تجربه خونبار شده است. تجربه ای که نه تنها منطقه افغانستان و پاکستان را به آشوب کشاند، بلکه امنیت جهانی را به خطر انداخت و دامنه ناامنی ها تا نیویورک هم کشیده شد. اکنون باردیگر روی آوردن به این تجربه ناکام و خونین، رویکردی کاملا اشتباه است و حتی این تردید را به وجود می آورد که اگر این طرح صحت دارد و در دست اجرا در پاکستان می باشد، این باور را به وجود می آورد که هنوزهم در پاکستان ممکن است دست های قدرت مندی در پشت پرده هستند که با بهانه های مختلف یا از طریق اعزام نیروها ارتش به سوی نوارمرز مشترک با هند یا از طریق آتش بس و یا ازطریق توزیع سی هزار اسلحه به قبایل به صورت غیر مستقیم به تقویت طالبان می پردازند.
به هرحال چنین تصمیمی به اندازه ای ناکام است که علا رغم مخالفت دولت افغانستان در این باره و نشر این خبر در رسانه ها بازهم برای این قلم هنوز هم کاملا قابل باور نیست.