چه عواملي باعث افزايش خشونت ها در افغانستان شده است؟!

رهین فرهمند

گزارش هاي تازه خبری نشان می دهد که دامنه خشونتها در افغانستان گسترش یافته است. برخي از تحلیلگران مسائل سیاسی افغانستان با اشاره به تغییر كیفی حملات طالبان علیه نیروهای خارجی بر اين باورند كه شمار كشته شدگان نیروهای ناتو در افغانستان از اين پس در حال افزایش خواهد بود. به باور اين آگاهان بر اساس تازه‌ ترین تحولات امنیتی افغانستان با اشاره به بالا گرفتن شدت عملیات نظامی طالبان علیه نظامیان آمریكایی و ناتو مي توان چنين نتيجه گرفت كه طالبان با تغییر كیفی حملات خود، در حملات اخیر از بمب‌های دست ساز كه خسارات‌ زیادی بر نیروهای خارجی وارد كرده است، استفاده می‌كنند. در تازه ترين مورد پنج تن از نیروهای آمریكایی در جنوب افغانستان توسط بمب‌های طالبان كشته شده‌اند. ربايش دو سرباز آمريكايي در لوگر و به قتل رساندن يك نفر آنها نيز از موارد تازه ي است كه در طي چند روز اخير اتفاق افتاده است. با اين حساب شمار قربانیان نیروهای خارجی در كشور در ماه جاری به 75 نظامی رسید. شمار كشته شدگان نیروهای خارجی در نیمه نخست سال جاری در افغانستان به 397 تن مي رسد كه در مقایسه با مدت زمان مشابه سال‌های گذشته خونین بارتر به شمار می‌رود. اين آمار ها اين را مي رساند كه خشونت ها در افغانستان به شدت افزايش يافته و براي كاهش ميزان خشونت ها و آمار تلفات در افغانستان بايد فكر اساسي صورت بگيرد و اين تشديد خشونت ها بايد ريشه يابي و مهار گردد.
اين در حاليست كه رئیس ستاد مشترك ارتش آمریكا مي گويد ارتش این كشور در تابستان امسال تلفات بیشتری را در افغانستان خواهد داد. مایك مولن در كنفرانس مطبوعاتی در كابل گفت همانطور كه ما به عملیات‌های نظامی خود در تابستان ادامه می‌دهیم، احتمالا شاهد تلفات سخت و تشديد سطح ميزان خشونت ها باشیم. البته اين را هم نبايد ناديده انگاشت كه گذارش هاي كه بصورت سلسه وار و مرتب از جانب وزارت دفاع افغانستان منتشر مي شود حكايت از آن دارد كه روزانه ده ها مورد حملات و ماين گذاري ها و اقدامات تخريبي مخالفان مسلح خنثا مي شود. قبل از آنكه آنان به هدف خود برسند نيرو هاي اردو و پليس ملي كشور مانع وقوع فاجعه هاي بيشتر در كشور مي گردد كه بايد گفت اين اقدامات سربازان اردو بي نهايت ارزشمند وستودني است. پي گيري چنين گذارش هاي نشان دهنده اقتدار روز افزون اردوي ملي مي تواند باشد. اما پرسش اساسي اين است كه چرا خشونت ها در افغانستان افزايش يافته است و دوم اينكه چرا در مقابل چنين اقدامات وسيع تخريبي مخالفان؛ نيروهاي اردوي ملي با همكاري قواي بين الماللي يك سري عمليات هاي گسترده و وسيع را براي پاك سازي مناطق مشكوك و نا امن كشور راه نمي اندازد.
هشت سال پيش زماني كه طالبان بر قسمت هاي زيادي از افغانستان مسلط بودند تجهيزات و نيرو هاي بسيار زياد و مستعد تري نسبت به اكنون در اختيار داشتند نيروهاي پراكنده مردمي و جبهه متحد شمال با حمايت نيرو هاي آمريكايي توانستند افغانستان را بزود ترين فرصت ممكن از وجود طالبان پاكسازي نمايد. درآن زمان هم طالبان از اقتدار بيشتري برخوردار بودند و هم اينكه در برابر آنان نيرو هاي منسجم، تعليم ديده و مجهز چون اردوي ملي كنوني افغانستان وجود نداشت. اما به هر حال اين نيرو ها توانستند طالبان را كاملا شكست داده و ازصحنه سياست و قدرت در افغانستان كنار بزنند. مسلما نمي توان گفت اقتدار طالبان اكنون بيشتر از زمان حاكميت آنان است و اين مانع شكل گيري يك اراده جدي و قاطع مبارزه باآنان مي گردد. اما اين پرسش همچنان بي جواب مانده است كه چرا در برابر آن دسته از طالباني كه حاضر به پيوستن به روند صلح و پذيرفتن واقعيت هاي افغانستان نيستند ؛ يك اراده اهنين و قاطع براي برخورد وجود ندارد و يا شكل نمي گيرد. بديهي است كه مداراي بيش از اندازه با طالباني كه همه روزه تعداد زياد از هموطنان مان را به كام مرگ مي فرستند اعتماد مردم نسبت به حكومت و نهاد هاي امنيتي افغانستان را متزلزل خواهد ساخت. زيرا طالبان همانگونه كه رئيس جمهور كرزي در سخنراني آغازين كنفرانس كابل گفت بصورت وحشيانه با مردم و نيروهاي دولتي افغانستان و همينطور سربازان و اتباع ساير كشور ها در افغانستان برخورد مي نمايند و به هيچ كدام از موازين انساني و قوانين بين الماللي پاي بند نيستند. با چنين گروهي مدارا چه توجيه منطقي مي تواند داشته باشد؟. اين در حاليست كه آقای امر الله صالح در روز هاي اخير طي اظهاراتي گفته است “طالبان به دروازه های کابل رسیده اند و ما به قیمت خون خود، از حرکت آنها مانع خواهیم شد. به گفته‌ي او رئیس جمهور کرزی با فشارهای خود برای مذاکره با طالبان، به سوی یک اشتباه مهلک و کشنده در حرکت است و این اقدام افغانستان را به سوی جنگ داخلی سوق خواهد داد.”
در حالي كه مذاکره با مخالفین مسلح دولت اولويت اصلي حكومت اعلام شده و این روند با دقت دنبال می شود ، رییس جمهور تاکنون چندین بار رهبران طالبان را به گفتگو دعوت کرده و اخیراً در کنفرانس بین المللی کابل اظهار امیدواری کرد تمامي مخالفان بتوانند به آرزوهای مشروعشان از طریق صلح آمیز برسند اما تاکنون هیچ نشانه و تمایلی از سوی رهبران طالبان به مصالحه دیده نشده است. حال يك پرسش اساسي تر اين مي تواند باشد كه براستي عامل اصلي تشديد بحران در افغانستان كوتاه آمدن‌ها در برابر مخالفان نيست؟ اگر اين روند ادامه پيدا كند مشكلي از مشكلات و گرفتاري هاي دولت و ملت افغانستان حل خواهد شد؟ اگر به سخنان امثال آقاي صالح توجه صورت بگيرد آيا بخش هاي از جامعه افغانستان اعتماد شان را نسبت به حكومت از دست نخواهد داد؟ تداوم اين روند باعث شكل گيري بحران هاي تازه تر وجدي تر نخواهد شد؟ بحراني كه شايد فردا از كنترل دولت و كشور هاي خارجي هم خارج باشد. زيرا در شرائط كنوني دولت افغانستان يك گروه كوچك مخالف مسلح و مشخص دارد كه مي تواند با آنها وارد مذاكره يا جنگ شود اما اگر بحران بي اعتمادي ملي شكل بگيرد آن وقت طرف حكومت يك گروه يا قوم خاص نيست. به همين دليل مي توان گفت فردا براي مهار بحران جنگ خيلي دير خواهد بود. بايسته است براي مهار بحران در كشور از كوتاه آمدن ها در برابر مخالفان مسلح مصالحه ناپذير كاملا پرهيز و خود داري صورت بگيرد و در مقابل با برخورد جدي و قاطع با آنان اقتدار و اتوريته لازم را براي آنان به نمايش بگذارد تا ديگران جرات نتوانند به فكر باج گيري و تضعيف دولت بر آيند.
منبع : http://www.dailyafghanistan.com/newspages/opinion2.html#03