پیوند مواد مخدر با قاچاق اسلحه در شمال کشور

محمد اسحاق فیاض

ظاهرا افغانستان چنان در دامهای عنکبوتی مواد مخدرگرفتارآمده که اگر هرقدر تلاش شود که افغانستان از شر این مواد افیونی نجات پیدا کند روز به زور بیشتر در آن غرق می گردد.
نزدیک به یک سال است که گفته می شود، کشت، تولید وقاچاق مواد مخدر در افغانستان کاهش یافته است و حتی گفته می شد به دلیل کاهش مواد مخدر در افغانستان، برخی از کشورهای اروپایی و نیز ایران که بیشترین مصرف مواد مخدر را این کشور در خاور میانه دارد به مواد مخدر کیمیاوی روان گردان رو آورده اند. اما بعد از چند ماه اکنون روشن شده است که این گزارش ها چندان با حقایق سازگاری ندارد، زیرا اکنون روشن شده است که مواد مخدر به آن میزانی که اعلام شده بود، کاهش نیافته و دلیل روی گردانی برخی از کشورهای غربی به مواد مخدرروان گردان، این است که مسیرقاچاق مواد مخدر درافغانستان تغیر یافته است، قبلا بیشترین ترانزیت مواد مخدر از خاک ایران برای اروپایی غربی و خود ایران بود، اما اکنون این مسیر تغییر یافته و مسیر تاجیکستان به مقصد روسیه و کشورهای اروپای شرقی بازار جدید و پررونق مواد مخدر افغانستان است.
جالب این است که مواد مخدری که از افغانستان به کشورهای همسایه شمالی انتقال داده می شود، به جای آن در ولایات شمال، اسلحه آورده می شود. شماری از مسوولین محلی و مردم در ولایت کندز و تخار که با تاجکستان سرحد دارد، می گویند قاچاقبران و مخالفان مسلح دولت، مواد مخدر را به سرحد تاجکستان قاچاق نموده و بجای آن، سلاح را وارد می کنند. به گفتۀ آنها، حضور پولیس سرحدی در برخی ساحات ضعفیف بوده و مخالفان مسلح از همین خلاء استفاده نموده و دست به قاچاق مواد مخدر و سلاح میزنند. محبوب الله محبوب، رییس شورای ولایتی قندز به آژانس خبری روز گفته است که طالبان داخلی و خارجی در بعضی ساحات سرحدی قندز فعالیت دارند و طالبان خارجی مواد مخدر را از ولایات جنوب به اینجا می آورند و بعدا به تاجکستان میبرند. غلام دستگیر یکتن از راننده های ولسوالی امام صاحب میگوید که او به مناطق یکه توت و کلان گذر امام صاحب رفت و آمد دارد و دیده است که قاچاقبران، مواد مخدر را در موتر ها به سوی تاجکستان قاچاق می کنند.

هم چنین شمس الله باشندۀ قریۀ کلان گذر نیز می گوید که طالبان شبانه به سرحد تاجکستان رفت و آمد می کنند، از این سو مواد مخدر را انتقال میدهند و از آنسو سلاح جدید می آورند. درولایت تخار نیز وضعیت مانند قندز جریان دارد.
به گفته مسوولان وزارت مبارزه با مواد مخدر در کنفرانسی که سه شنبه هفتهء گذشته درکابل برگزار گردید، جامعه جهانی تعهدات تازهء را در راستای مبارزه با مواد مخدر با افغانستان نموده است. برای نخستین بار جامعه جهانی پذیرفته است که مبارزه با مواد مخدر باید به سطح منطقه و جهان شدت یافته وهمآهنگ گردد.
اما در کنار این دعده ها و تصمیم سخنگوی وزارت مبارزه با مواد مخدر افغانستان انگشت اتهام را به سوی جامعه جهانی دراز می کند و می گوید، تا اکنون همکاری جامعه جهانی با افغانستان در عرصه مبارزه با مواد مخدر قناعت بخش نه بوده است. اما این که خود دولت افغانستان در راستای مبارزه با مواد مخدر چکاری را انجام داده اند و سردمداران مافیای مواد مخدر چرا در افغانستان معرفی و محاکمه نمی گردد، خود سئوالی است که 9 سال است به تکرا گرفته شده اما هیچ جواب تاکنون برای این سئوال یافت نشده است.
هیچ تردید وجود ندارد که وجود موادمخدر سبب تقویت مالی گروه طالبان گرددیه و مثلث شوم مافیای مواد مخدر، طالبان و برخی ازعواملی دولتی که در این قاچاق سهم دارند، سبب گسترش نا امنی در کشور گریده و تداوم خشونت ها و ناامنی ها را درافغانستان بیمه نموده اند.همانطوری که امروزاز قاچاق موادمخد از مسیر شمال طالبان سود می برند، در گذشته نیز این گروه بیشترین سهم از این مواد افیونی داشتند.
با انکه در 9 سال سود ناشی از مواد مخدر به جیب طالبان رفته و سبب تقویت این گروه شده است، مردم افغانستا نیز سرانجام در دام اعتیاد گرفتار آمده اند، طوری که امروز خود مردم افغانستان به بزرگ ترین مصرف کننده مواد مخدر تبدیل گردیده است. مسئولان وزارت مبارزه با مواد مخدر از افزایش متعادان مواد مخدر در کشور ابراز نگرانی کرده و می گویند که هم اکنون در حدود یک میلیون افغان به شمول زنان در سراسر افغانستان معتاد هستند. این بدان معنا است که دام فریبنده اعتیاد سرانجام دامن گیر مردم ما نیز گردید، زیرا زمانی این  این حرف سر زبان هرافغان بود که افغانستان بزرگترین صادر کننده مواد مخدر جهان است اما معتاد ندارد، این مردم کشت خشخاش می کنند و از شیره آن دست به تولید مواد مخدر می زنند و از آن منفعت های کلان بدست می آورند، اما خود شان در دام اعتیاد گرفتار نمی شود. اما امروز وجود بیش از یک میلیون معتاد در کشور ثابت کرد که افغانها نیز سخت در دام فریبنده اعتیاد گرفتار آمده اند بدون این که خود بدانند.
بر اساس گفته مقامات دولتی افغانستان و نیز تحقیقات سازمان ملل، بیشتر معتادین کشور در گروه سنی 15 سال تا 64 سال قرار دارند که وجود این تعداد معتاد دو برابر متوسط جهانی نسبت به دیگر کشورها است.
در دیگر کشور از آنجایی که دولت فعال حاکم است، برای در مان اعتیاد مراکز زیادی را تاسیس کرده است اما در افغانستان تنها ده فیصد از این معتادين به مراكز درماني ترك اعتياد در ‪۲۱ولايت دسترسي دارند و اين رقم نشان مي‌دهد كه افراد براي ترك اعتياد در کشور با مشكلات فراوانی رو برو هستند و 90 درصد از این افراد وقتی در دام اعتیاد گرفتار می شوند، مسیر جز مرگ راه دیگری را فرار روی خود شان ندارند. زیرا مراکز در مانی اعتیاد در کشورما از هرصد نفر معتاد فقط ده نفر امکان تداوی پیدا می کنند و برای90 نفر دیگراین امکان وجود ندارد. این آمار تکان دهنده باید زنگ بیداری برای مسئولین کشورعلی الخصوص وزارت مبارزه با مواد مخدر باشد و باید مرکزا بیشتر درمانی را برای معتادان آمده سازند.
از همه مهمتروزارت مبارزه با موادمخدر باید تلاش های پیشگیرانه را برای جلوگیری از ابتلای مردم و بخصوص جوان به مواد مخدر انجام دهند، زیرا در سالهای اخیر میزان اعتیاد مردم به صورت گسترده و وحشت ناکی بالا رفته است، طوری که در سال گذشته میزان ابتلای افغانها و بخصوص جوانان به مواد مخدر دو برابر شده است و در سال جاری نیز میزان اعتیاد به مواد مخدر به شدت سیر صعودی دارد، وقتی نوجوان 15 ساله گرفتار اعتیاد می شود، این نشان یم دهد که وضعیت اجتماعی افغانستان تاچه سرحد از بحران رسیده است که نسلی که تازه می خواهد سردی و گرمی دنیار بچشد، از رنج و غم زمانه به مواد مخدر پناه می برد
به هرحال با توجه به گستردگی فعالیت های مافیایی در افغانستان و تشویق و اجبار گروه طالبان روی دهقانان برای کشت تریاک در کشور و نیز باتوجه با ناتوانی های دولت افغانستان و وزارت مبارزه با مواد مخدر در این امر، چندان امیدی به ریشه کنی مواد مخدر افغانستان وجود ندارد و ازسوی دیگر این امر نیاز به همکاری بیشتر جامعه جهانی با دولت افغانستان و نیز هماهنگی افکارعامه درجهت نابودی وپرهیز ازکشت تریاک، استو گرنه تنها مرزهای شمال کشور به ترانزیت واردات اسلحه تبدیل می گردد، بلکه دیگر مرزهای کشورها نیز در خواهد نوردید .