راه حـل بحـران افغانستان چيست؟

رهین فرهمند

هشت سال از مبارزه پی گیر نیرو های مسلح کشور و قوای بین المللی مستقر در افغانستان با مخالفان مسلح حكومت سپری می گردد. تا کنون ملیارد ها دالر برای این جنگ هزینه شده است و هزاران انسان جان خود را ازدست داده اند. در كنار اين مبارزات سخت و نفس گير، امتياز دهي هاي فراوان به طالبان از جمله حذف نام رهبران آنان از ليست هاي سياه، تاسيس نهادها و كمسيون هاي مختلف با هزينه هاي بالا براي تشويق طالبان با پرداخت مشوق هاي مالي براي پيوستن به صلح، تدوير جرگه پرهزينه صلح و تاسيس شوراي عالي صلح به خاطر طالبان، تبرئه كردن آنان از عمليات هاي تروريستي و خشونت بار كه جان هزاران هموطن بي دفاع را گرفته است، ناديده گرفتن جنايات آنان در سالهاي حاكميت اين گروه و سالهاي پس از آن، همه و همه به هدف پايان دادن به بحران افغانستان انجام پذيرفته است. اما حال پرسش اساسي اين است كه دست آورد اين همه تلاش و مبارزه و امتياز دهي ها به مخالفان چه بوده است. اگرچه نمي توان به صداقت دولت مردان كشور در پايان دادن به بحران كنوني كشور ترديد كرد اما واقعيت اين است كه اين اقدامات عملا نتائج معكوس داده است. اين امتياز دهي ها از يك سو به تقويت طالبان و بزرگ كردن آنان منجر شده است بي آنكه كوچك ترين نشانه و گامي از جانب آنان به سمت صلح ديده شده باشد. از سوي ديگر اين اصرار هاي دولت بخش هاي عمده ي از جامعه و نخبگان را دچار ترديد هاي جدي كرده است. زيرا اين پرسش اساسي همواره در اذهان عمومي خود نمائي مي كند كه بالاخره چرا به بحران افغانستان پايان داده نمي شود و چرا منافع گروه هي مختلف مردمي قرباني خواسته هاي يك گروه كوچك مسلح مي شود كه به هيچ طريقي حاضر به گذاشتن سلاح و پايان دادن به جنگ و آشوب در كشور نيستند.
بي ترديد هيچ كسي در اين كشور مخالف صلح نيست نه امروز نه ديروز و نه در فرداهاي اين سرزمين؛ شهروندان اين كشور نمي توانند مخالف صلح و ثبات در كشور شان باشند. ما به صلح نیازمندیم همانگونه که نیاز مند زیستن ایم و تا هنگامی که نفس ها می آیند و می روند باید فضای زندگی مان مملو از صلح و صفا و آرامش باشد و گرنه این نفس ها خیلی زود بند خواهد آمد و آنگاه شاید در آرامش مخوف گورستانها انسان بتواند ارام بگیرد و چاره ی دیگری هم نداشته باشد. براستی چه کسی صلح نمی خواهد و آنرا دوست ندارد آن هم در افغانستان سرزمین جنگ و ترور و خشونت که سالها است از نسل های مختلف این کشور قربانی می گیرد. بدون شک هیچکس نیست که در این دیار خواهان برقراری ثبات، صلح، امنیت وآرامش نباشد. زیرا درست است که ما و نسل همدوره نگارنده اين سطور صلح واقعي را تجربه نکرده ایم اما تعرف الاشیا باضدادها هم یکی از راه های درست معرفت و شناخت است. از این رو ما مجموعه ی از انسانهای هستیم که سالهای سال نا خواسته در آتش جنگ های خانمان بر انداز داخلی سوخته ایم و در نهایت یا در سینه قبرستانها آرامش گرفته ایم یا اینکه درد غربت و آوارگی و دربدری های دیگر را تحمل کرده ایم و اینک همچنان از صلح فقط آرزو کردن آن به ما رسيده است. ولی خوب میدانیم که جنگ با انسان چه می کند و تنها چیزی که از جنگ بجا می ماند تل از خاک و خاکستر است که برای ما هم از کابل جز تلی از خاک و خاکستر چیز باقی نگذاشته بود.
اين سطور را به آن دليل نوشتم كه مبادا چنين فكر شود كه ما مخالف صلح ايم نه به هيچ وجه اما دغدغه جدي هر انسان افغاني امروز اين است كه چگونه مي توان به بحران چندين ساله اي اين كشور پايان داد. آيا با آمدن ملاعمر و گلبدين و حقاني ها در ارگ رياست جمهوري و در وزارت خانه ها و مناصب مهم دولتي صلح و ثبات در كشور تامين خواهد شد و بحران افغانستان مهار خواهد شد؟. از تلاش هاي پي گير و تمركز دولت افغانستان و شخص رئيس دولت نسبت به بازگرداندن طالبان و رهبران آنان به روند صلح چنين بر مي آيد كه دولت افغانستان از ريشه هاي بيروني بحران افغانستان غافل مانده اند يا حد اقل توجه جدي به اين عوامل بيروني ندارد. اين فروكاستن بحران افغانستان به چند فرمانده و طالب كه در درون خاك افغانستان مشغول اقدامات تخريبي اند نه تنهاي مشكلي را حل نمي تواند كه زمينه ساز بحران هاي ديگر مي شود. به نظر مي رسد دولت استراتيژي روشن و شفاف را در مبارزه با طالبان و همكاري و همراهي با جامعه جهاني ندارد. بسيار روشن است كه صلح با التماس و پرداخت پول بدست نمي آيد و برعكس مخالف را نيرومند تر و قوي تر و با انگيزه تر مي كند. براستي چرا با وجود تصمیمات جرگه صلح مبنى بر آغاز مذاکرات با طالبان و ساير گروههاى مخالف مسلح دولت افغانستان و حمايت از اين پروسه توسط غرب، کماکان طالبان بر طبل جنگ مي كوبند و يک سخنگوى طالبان به تازگى گفته است چون آنها در جنگ پيروزند پس لزومى ندارد که با حضور سربازان خارجى در کشور با دولت افغانستان به مذاکره بپردازند. حال آنكه جنرال ديويد پتريوس، فرمانده ارشد ناتو پس از ورود به کابل گفت وى از پروسه صلح در افغانستان حمايت مى کند، بريتانيا، جاپان و ساير کشورهاى غربى قبلا از طرح صلح با طالبان پشتيبانى نموده بودند.
اما اين حمايت ها به كجا انجاميده است؟ تمامی اين گونه حمايت هاي غرب، طالبان را نه تنها به روند صلح تشويق نكرده است بلكه اين اميد را در ذهن آنان زنده كرده است که آمريکا و کشور هاى غربى حاضرند بدون پيروزى افغانستان را ترک کنند و به همين منظور به حملاتشان بر نيروهاى خارجى و افغان ادامه مى دهند. به نظر مي رسد بحران افغانستان بسيار عميق تر از آني است كه بتوان با بازگرداندن چند رهبر و فرمانده طالب يا ساير گروه هاي مخالف حكومت در قدرت به آن نقطه پايان گذاشت. بديهي است كه طالبان هرگز در شرائط كنوني پذيرنده شرائط صلح و مذاكره با دولت نيستند . بنا بر اين در چنين وضعيتي تداوم تلاشهاي صلح به فرصت سوزي هاي بيشتر منتج خواهد شد و طالبان مي تواند از اين فرصت ها براي تقويت خود شان بهره برده و حملات بيشتر را عليه دولت سازمان دهي نمايد. واقعيتي را كه بايد پذيرفت اين است كه مشكل طالبان نيست بلكه ريشه مشكل جاي ديگر است بايد ريشه مشكل و بحران را پيدا كرد. اينكه چه دست هاي پشت صحنه طالبان اند و صحنه گردانان واقعي چه كساني اند. اگر مشكل از ريشه حل نگردد و ريشه هاي بحران در بيرون از مرز ها خشكانده نشود همانطور كه بارها نگارنده بر آن تاكيد داشته است با هزاران طالب هم صلح صورت بگيرد مشكلي حل نخواهد شد. مشكل طالبان نيست كه بتوان با آنان مشكل را حل كرد. آب از سرچشمه گل آلود است سرچشمه هارا بايد يافت.
منبع : http://www.dailyafghanistan.com/opinion.html #