استراتژی خروج، اوضاع افغانستان و اختلاف در واشنگتن

بهرام رفیعی

در رابطه با جنگ افغانستان، میان احزاب جمهوری خواه و دموکرات در ایالات متحده امریکا همواره تفاوت دیدگاه اساسی وجود داشته است. جمهوری خواهان می گویند، باید در افغانستان بمانیم و بجنگیم و پیروز شویم؛ اما دموکرات ها –دستکم بخش زیادی از آنها- تاکید دارند که باید راهی برای خروج از این جنگ یافت. در تئوری جمهوری خواهان، نباید در برابر دشمن از موضع ضعف برخورد کرد؛ اما به باور دموکرات ها، ممکن است، پیروزی از طریق نظامی ممکن نباشد و باید به خروج آبرومندانه از جنگ فکر کرد. جمهوری خواهان به قاطعیت و جسارت می اندیشند اما دموکرات ها دستکم در جنگ افغانستان بیشتر از همیشه دچار تردید و تزلزل شده اند. به تازگی اعضای ارشد حزب جمهوری خواه امریکا از "استراتژی خروج" دولت باراک اوباما که بر اساس آن، نیروهای امریکایی باید سال آینده خروج شان را آغاز نمایند، به تندی انتقاد کرده اند. جان مک کین رقیب انتخاباتی باراک اوباما در انتخابات ریاست جمهوری امریکا، همراه با لیندی گراهام سناتور دیگر جمهوری خواه در جریان سفر شان به کابل، تصمیم کاخ سفید به آغاز خروج نیروهای امریکایی از افغانستان را در سال 2011، اشتباه توصیف کرده و خواستار بازبینی این استراتژی و مشروط ساختن آن به اوضاع افغانستان شده اند. به باور رهبران این حزب، طرح "خروج از جنگ" کاخ سفید باعث شدت و تداوم جنگ می گردد و نه تنها به اوضاع کمکی نخواهد کرد بلکه دورنمای امیدی را به شورشیان نوید می دهد تا این گروه به امید آینده و زمانی که امریکایی ها از افغانستان خارج شوند، منتظر بمانند. انتقاد رهبران جمهوری خواهان از سیاست خروج از جنگ افغانستان در حالی مطرح می گردد که جنگ افغانستان بیش از هر زمان دیگر در جریان نه سال گذشته، در سال جاری به اوج رسیده است و موج جنگ به جای اینکه کاهش یابد پیش از پیش بیشتر و بیشتر شده است؛ چیزی که موثریت استراتژی جدید امریکا را با سوالات جدی مواجه ساخته است. با تشدید جنگ در افغانستان، میزان تلفات نیروهای خارجی بصورت بی سابقه ای افزایش یافته و ماه گذشته میلادی برای اولین بار به یکصد نفر در یک ماه افزایش یافت. از سوی دیگر فرماندهی جنگ بصورت دراماتیکی از جنرال مک کریستال به فرمانده پیروز عرصه جنگ عراق، جنرال دیوید پتریوس، انتقال یافت. علاوه بر این روند مصالحه و مذاکره با شورشیان نیز به خوبی به پیش نرفته است و شورشیان همچنان بصورت انعطاف ناپذیر بر ادامه جنگ تاکید دارند. آنها تا هنوز هم از موضع قدرت سخن می گویند و به مذاکره از خود تمایلی نشان نمی دهند. با طرح استراتژی جدید نظامی امریکا در جنگ افغانستان، بیش از سی هزار نیروهای تازه امریکایی در حال اعزام به افغانستان هستند و بر این اساس مجموع نیروهای خارجی در افغانستان به حدود یکصد و پنجاه هزار سرباز خواهد رسید. بر اساس این استراتژی، این نیروها باید در جریان یک سال موج جنگ را برگردانند؛ شورشیان در جبهه نظامی درهم کوبند؛ انتقال مسئولیت های امنیتی کشور را به نیروهای مسلح افغانستان آغاز نمایند؛ و سرانجام در نیمه سال آینده میلادی خروج تدریجی از افغانستان را آغاز نمایند. این استراتژی بصورت عمده بر محورهای سرکوب سریع شورشیان، ظرفیت سازی در نیروهای افغان و تحویل مسئولیت به خود افغان ها متکی است. مقامات دولت افغانستان همواره بر ظرفیت سازی نیروهای مسلح افغانستان و افزایش این نیروها تاکید کرده اند، می گویند در جریان پنج سال آینده نیروهای امنیتی افغانستان می توانند مسئولیت امنیتی کشور را بر عهده گیرند. اما در این مورد هم در پایتخت های کشورهای غربی و هم در کابل تردید های جدی وجود دارد مبنی بر اینکه نیروهای افغان بتوانند مسئولیت های امنیتی کشور را بصورت کامل بر عهده گیرند. اما اکنون که این استراتژی به نتایج قابل توجهی دست نیافته است، خستگی و بیزاری از این جنگ فرسایشی به وضوح در کاخ سفید و در میان حلقات سیاسی واشنگتن قابل مشاهده است. مقامات امریکایی بصورت متفاوتی هم از دشوار و غیر منتظره بودن این جنگ ابراز نگرانی کرده اند و هم تاکید دارند که جنگ در حال پیشرفت است و دستاوردهایی در بعضی مناطق به دست آمده است. در عین حال فرماندهان جنگ هشدار داده اند که این جنگ در ماه های آینده بیشتر تشدید خواهد شد. علیرغم همه اینها، مقامات کاخ سفید تصریح کرده اند که طرح خروج نیروهای امریکایی از سال آینده به مرحله اجرا گذاشته خواهد شد؛ در عین حال فرماندهان نظامی امریکا بصورت محتاطانه ای این استراتژی خروج را به وضعیت افغانستان مشروط ساخته و گفته اند که این طرح به معنای خروج فوری از جنگ نیست. به باور بسیاری ها، استراتژی خروج دولت امریکا، علاوه بر اینکه طالبان را جسورتر ساخته است، پیامد منطقه ای نیز داشته و کشورهای همسایه نیز با فرض خروج احتمالی نیروهای امریکایی از این کشور، معادلات سیاسی خود در آینده منطقه مورد ارزیابی قرار می دهند. در نیتجه چنین رقابت های منطقه ای، افغانستان بیش از هر زمان دیگر به صحنه رویارویی کشورهای منطقه تبدیل شده است. استراتژی جدید نظامی امریکا در افغانستان احتمالا با دو گزینه روبرو خواهد بود، یا اینکه با مهار خشونت ها در افغانستان فرصت عملی ساختن استراتژی خروج از این کشور مهیا خواهد شد و مقامات دولت باراک اوباما مطابق با تعهد شان خروج از افغانستان را آغاز خواهند کرد. گزینه دوم هم اینست که ممکن است آنطوری که انتظار می رود استراتژی جدید نتواند خشونت ها را مهار سازد و از سوی دیگر اگر طرح مصالحه با شورشیان هم راه به جایی نبرد و نتواند رهبران اصلی گروه های شورشی و هسته مرکزی مقاومت شورشیان را متلاشی سازد، در آنصورت خروج از افغانستان بسیار فاجعه آمیز خواهد بود. مقامات کاخ سفید به دشواری این امر اذعان دارند؛ اما به این باور خود اصرار دارند که باید جنگ به پیشرفت هایی دست یابد و زمینه خروج نیروهای امریکایی از این کشور مساعد گردد. رهبران حزب جمهوری خواه امریکا هشدار می دهند که شروع خروج از افغانستان در کوتاه مدت و اعلام جدول زمانی برای خروج، فاجعه آمیز خواهد بود و امریکا همراه با جامعه بین المللی باید تا نابودی کامل شورشیان در افغانستان به مبارزه خود ادامه دهند. دولت افغانستان و کشورهای منطقه نیز بصورت جدی نگران تبعات خروج زودهنگام نیروهای امریکایی هستند؛ خروجی که می تواند باعث رشد و تقویت بیشتر گروه های ستیزه جو در منطقه گردد.
منبع : http://www.dailyafghanistan.com/newspages/opinion2.html#03