صیدی که خود برای افغانها دام شد

محمد اسحاق فیاض

Mif_1967@yahoo.com

افغانستان کشوری است که مقام اول را در کشت و تولیدمواد مخدر داشته و دارد و در این خصوص ولایت های جنوبی کشور هنوز هم مقام اول را نسبت به دیگر ولایات دارد. هرچند طی یک سال اخیر از میزان کشت و تولید مواد مخدر کاسته شده اما هنوز هم افغانستان خرف اول را در تولید این ماده افیونی می زند.
روز26 جون روز جهانی مبارزه با مواد مخدر است ودر این روز در کشورهای مختلف مراسم گرفته می شود و راهکارهای برای مبارزه با این پدیده شوم را مورد ارزیابی قرار می دهند. این روز در حالی در کشور ما برگزار می شود که بر بنیاد اخرین امار دفتر جرایم و مواد مخدر سازمان ملل متحد در حدود یک میلیون از افغان ها معتاد به مواد مخدر هستند.
این بدان معنا است که دام فریبنده اعتیاد سرانجام دامن گیر مردم ما نیز گردید، زیرا زمانی این  این حرف سر زبان هرافغان بود که افغانستان بزرگترین صادر کننده مواد مخدر جهان است اما معتاد ندارد، این مردم کشت خشخاش می کنند و از شیه آن دست به تولید مواد مخدر می زنند و از آن منفعت های کلان لدست می آورند، اما خود شان در دام اعتیاد گرفتار نمی شود. اما امروز وجود بیش از یک میلیون معتاد در کشور ثابت کرد که افغانها نیز سخت دام فریبنده اعتیاد گرفتار آمده اند بدون این که خود بدانند.
مشکل اصلی ما افغانها این است که شعارهای غیرت مندانه زیادی را سر می دهیم بدون این که بدانیم ما توان این گونه شعار ها را نداریم. این شعار شاید هزاران بار تکرارشده باشد که " افغانها بزرگ ترین تولید کننده مواد مخدر در جهان هستند، اما خود در دام اعتیاد گرفتار نمی شوند". برخی از افراد خارجی یا تعجب  به این شعار این سئوال را مطرح می کردند که مگر افغانها از سنگپ یا فولاد ساخته شده اند که غرق در مواد مخدرند، اما خود گرفتار آن نمی شوند؟ تجربه ثابت کرده است که هر کشوری که تولید کننده مواد مخدر بوده اند سر انجام خود در قدم اول گرفتار این دام گردیده اند. چین، کلمبیا، میانمار و... کشورهایی بودند که در گذشته مواد مخدر تولید می کردند خود چنان گرفتار در این مواد افیونی گردیدند که بیرون آمدن از آن سال ها طول کشید. در دوران استعمار در ابتدا انگلیسی ها تریاک را وارد چین کردند و بعد ها خود چینی ها اقدام به تولید آن نمودند، طولی نکشید که  جوانان چینی چنان گرفتار در دام اعتیاد شدند که  کوچه های پایتخت چین مملو از  جوانان معتاد خمار بود. زمانی که نیروهای چپ انقلابی ضد استعمار در این کشور شکل گرفت اولین اقدامی که کرد، قتل عام معتادان چینی بود تا جامعه چین را از این افیون خانمانبرانداز نجات دهند.
اکنون مردم افغانستان نیز به قدر کافی در دام این مواد افیونی گرفتار آمده اند. بر اساس گفته مقامات دولتی افغانستان و نیز تحقیقات سازمان ملل، بیشتر معتادین کشور در گروه سنی 15 سال تا 64 سال قرار دارند که وجود این تعداد معتاد دو برابر متوسط جهانی نسبت به دیگر کشورها است.
در دیگر کشور از آنجایی که دولت فعال حاکم است، برای در مان اعتیاد مراکز زیادی را تاسیس کرده است اما در افغانستان تنها ده فیصد از این معتادين به مراكز درماني ترك اعتياد در ‪۲۱ولايت دسترسي دارند و اين رقم نشان مي‌دهد كه افراد براي ترك اعتياد در کشور با مشكلات فراوانی رو برو هستند و 90 درصد از این افراد وقتی در دام اعتیاد گرفتار می شوند، مسیر جز مرگ راه دیگری را فرار روی خود شان ندارند. زیرا مراکز در مانی اعتیاد در کشورما از هرصد نفر معتاد فقط ده نفر امکان تداوی پیدا می کنند و برای90 نفر دیگر  این امکان وجود ندارد. این آمار تکان دهنده باید زنگ بیداری برای مسئولین کشورعلی الخصوص وزارت مبارزه با مواد مخدر باشد و باید مرکزا بیشتر درمانی را برای معتادان آمده سازند.
از همه مهمتر وزارت مبارزه با موادمخدر باید تلاش های پیشگیرانه را برای جلوگیری از ابتلای مردم و بخصوص جوان به مواد مخدر انجام دهند، زیرا در سالهای اخیر میزان اعتیاد مردم به صورت گسترده و وحشت ناکی بالا رفته است، طوری که در سال گذشته میزان ابتلای افغانها و بخصوص جوانان به مواد مخدر دو برابر شده است و در سال جاری نیز میزان اعتیاد به مواد مخدر به شدت سیر صعودی دارد، وقتی نوجوان 15 ساله گرفتار اعتیاد می شود، حتی سوسن يزداني، رييس شوراي زنان ولایت غور چندی پیش گزارش داد که ميزان مرگ و مير زنان در  ولایت غور به دليل استعمال مواد مخدر زياد شده و بدنبال آن اطفال شيرخوار اين ولایت نيز مبتلا به سوء‌تغذيه شده‌اند. این در گزارش سازمان ملل آمده است که 80 درصد معتادان را جوانان و مردان، 13 درصد را زنان و 7 درصد را نوجوانان و کودکان تشکیل می دهند.

اکنون باید این سئوال را به صورت جدی مطرح کرد که افغانها را چه شده است که این چنین نوجوانان شان در دام اعتیاد گرفتار می شوند؟ آنان از چه معضلات و مشکلات اجتماعی رنج می برند که به مواد مخدر پناه می برند؟
در حالی که معضلات متعدد اجتماعی از قبیل بی کاری، نبود تفریح و سرگرمی سالم، عقب ماندگی و فقر، ارزانی مواد مخدر، جنگ و فشارهیا روانی و نیز معتادانی که از خارج به افغانستان آمده و عامل اعتیاد در میان جوانان شده اند، از عوامل اصلی گسترش اعتیاد در میان مردم به شمار می رود، اما تاکنون هیچ نهادی تاکنون عوامل گسترش اعتیاد را به صورت علمی بررسی نکرده و برای رفع این مشکلات این مشکل تلاش های لازم را انجام نداده اند.. چندی پیش تعدادی  از آگاهان مسائل داخلی کشور طرحی را ریختند که براساس آن مضرات مواد مخدر در كتاب‌هاي درسي دوره های لیسه گنجانده شود و همچنین اطلاع رسانی شفاف و دقیق از سوی رسانه های صوتی و تصویری داخلی کشور در این مورد صورت گیرد و لی این خواسته تاکنون عملی نشده است. در حالی که یکی از طرح هایی نسبتا قابل قبول در امر مبارزه با مواد مخدر و راههای پیشگیری از ابتلا به این ماده افیونی بود.
بسیاری از کارشناسان کارکردهای دولت و جامعه جهانی را در امر مبارزه با مواد مخدر کمرنگ  می دانند و می گویند که فعالیت مافیای مواد مخدر روند مبارزه با مواد مخدر را نه تنها با چالش روبرو ساخته بلکه آن را ناکام کرده است.
ارزانی مواد مخدردر کشور از یک سو و روی آوری کشورهای مصرف کننده مواد مخدر به دارو های روانگردان بجای تریاک و هیرویین از سوی دیگر سبب عدم استقبال از تریاک افغانستان شده است و این خود عاملی شده است که افغانها بجای فروش این مواد افیونی خود آن را مصرف نموده و در دام آن گرفتار گردند.
به هرحال با توجه به گستردگی فعالیت های مافیایی در افغانستان و تشویق و اجبار گروه طالبان روی دهقانان برای کشت تریاک در کشور و نیز باتوجه با ناتوانی های دولت افغانستان و وزارت مبارزه با مواد مخدر در این امر، باید این واقعیت را پذیرفت که مبارزه با مواد مخدر وجلوگیری اززرع وفروش آن درافغانستان کاری نیست که تنها دولت ازعهده آن برآید بلکه نیازمند راهکارهای جدی وموثر دیگری ازقبیل  همکاری و نیز صداقت جامعه جهانی وهماهنگی افکار عامه درجهت نابودی وپرهیز ازکشت تریاک، است، همچنین مردم  نیز اکنون باید ماهیت این ماده افیونی را در کرده باشند و در قدم اول در یافته باشند که حداکثر سود حاصل ازکشت کوکنار سالانه به کام مافیایی بین المللی رفته ومتباقی نیز برای یاری رساندن مالی وتامین تجهیزات نظامی تروریستان برای افزایش ناامنیها وبی ثبات ساختن کشور ما به کار می رود . دوم این که  اکنون باید در یافته باشند که پیامد ناشی ازکشت، تولید وقاچاق مواد مخدر جز تباهی ونیستی خود افغانها نیز انسانهای دیگر سودی دیگری را درپی ندارد.