دره صوف حماسه مقاومت وجهاد

 رضا ضیایی

معدن ذغال سنگ دره صوف  : اهمیت معدن ذغال سنگ دره صوف ایجاب می کند که در باره تاریخ،کیفیت شناسایی، اغاز کار و استخراج رسمی ان، و همچنین مسایل سیاسی اجتماعی مربوط به ان عرصه را به بررسی کوتاه بگیریم.

میدان و رگه های ذغال سنگ،دره صوف  منطقه وسیع و گسترده ای را در بر گر فته است، اما انچه که تا هنوز شناسایی و کار و استخراج رسمی قرار گر فته است، شامل دو منطقه ای مشهور شباشک شیخه و تور دایمیر داد می گردد .

بر اساس تحقیقات انجام یا فته در باره ی معدن ذغال سنگ دره صوف، اولین بار نشانه ذغال سنگ دره صوف در سال ۱۳۱۲ توسط مجله ادبی کابل ص ۶۷ این چنین اعلا م گردید.

معدن ذغال سنگ در کوه گرمک علاقه چهل دختران شیخه دره صوف یافت شده که تخمینا ۵۰۰۰ کلوری قوه حرارت دارد این معدن در۱۴۵ کیلومتری ایبیک مرکز ولایت سمنگان واقع شده است.

 معدن ذغال سنگ دره صوف از معادن مهم کشور ما بحساب می اید این معدن در سال ۱۳۳۱ توسط یک هیت کار شناس امریکایی عکاسی ونقشه برداری گردیده است، البته این نقشه بر داریها بعد از مطالعات انکشافی وجیا لو جیکی مستر هایدن انگلیسی انجام گرفته است.

 مطالعات مستر هایدن در سال ۱۸۸۰- ۱۹۱۰- میلادی صورت گرفته ودرادامه ان در سا ل ۱۳۳۷  معدن یاد شده توسط کار شناسان امریکایی استخراج و مورد بهره بر داری قرار گر فته است، کار استخراج وفعالیت این معدن بزرگ- تا ۲۵- دلو ۱۳۵۷- ادامه داشت.

  رگهای ذغال سنگ  معدن دره صوف به ضخامت-۵- الی -۸- متر و مجموع ذخایر ان- شست -۶۰- میلیون تن ثبت گردیده است،و اما جنسیت ذغال دره  صوف نیز بسیار جالب است واز هر سه قسم ذغال سنگ که بنا مهای قهو ه ای قیر دار و ذغال در خشان یاد می شود در معدن در ه صوف وجود دارد.

  قابل ذکر است که، مناطق دیگر دره صوف چون ایبلاق وزهرا پسقل دایمیر داد وتمامی منا طق چهار قشلاق دایمیر داد، مناطق وسیع شیخه، دارای ذغال سنگ بسیار مرغوب می باشند، ورگهای ان تا مناطق از بلخاب نیز امتداد یا فته است.

معدن ذغال سنگ تور دای میرداد در سالهای اول و اغاز کار صد ها کار مند وکارگر بومی وغیر بومی را حذب بازر کار نموده بود،. این مسله بطور طبیعی برای مردم هزاره دره صوف از هر جهت مهم ومفید واقع شده بود. اما با امدن کارشنا سان روسی، مدریت معدن به کمو نیستهای ضد مردم و هم نژاد پرست سپرده شد، و باروی کار امدن این قشر تندرو وافراطی مکان ومیدان کاری که، راهی برای پیدا نمودن روزی حلال و ابر ومندانه برای هزاره های دره صوف محسوب می گردید، به میدان رقابتهای نژادی و سیاسی تبدیل گردید.

در مجموع اعمال و کردار مزدوران مسکو وکمو نیستها سبب می شد که نیرو های مردمی دره صوف کمتر جذب کار در معدن مر بوط به خودشان گردند.

هرچه زمان از تاریخ به حا کمیت رسیدن کمو نیستهای تازه بدوران رسیده می گزشت کار گران بومی و هزاره ها به بهانه های واهی۷ مورد توهین وتحقیر قرار گرفته و در نهایت، از معدن اخراج می گردیدند.

از دیگر مظالم که از طرف رژیم کمونیستی به مردم وکار گران شریف بومی اعمال می شد ان بود که انها هیچگاه به کارهای اداری و تخنیکی معدن راه نمییافتند،انها تنها به کارهای سخت وخشن معدن کشانده و بشکل بسیار ظالمانهان استثمار می گردیدند.

 مسأله دیگر که در رابطه با معدن دره صوف اهمیت بحث را دارد این است که معدن ذغال سنگ دایمیر داد گزشته از اینکه مرکز تجمع مردم و کارهای اقتصادی وعمرانی منطقه بود بعداز ورود کمونیستها و هتاکی های انان نسبت به ارزشهای دینی مردم مسلمان هزاره،مرکز برخورد نیروهای سیاسی منطقه نیز بحساب می امد، و از طرف دیگر با بیداری سیاسی هزاره ها ومتشکل شدن انها بگو نه ی گروه های کوچک سیاسی وموضع گیری انها در برابر کمو نیستهای حاکم در معدن ذغال سنگ،ان حوزه کاری واقتصادی بعنوان یک مرکز وعرصه پر تنش مبارزاتی میان دو گره سیاسی نیز تبدیل گردیده بود.

کمو نیستهای شاغل در معدن با تهدید، ارعاب، تطمیع و تر ویج فساد و لا ابالیگری می کو شیدند که کار گران را همراه و همبازی خود ها نمایند، و از طرف دیگر کار گران مسلمان هزاره با ایمان راسخ به ارزشهای فرهنگی  وملی شان، بعنوان دژ تسخیر نا پذیری، همیشه مانع مقاصدشوم کمو نیستهای حاکم بودند، و با روشن بینی خاص نقشه ها و طرحهای انان را خنثی وبر ملا می نمودند و بدین جهت کمو نیستها هر گز توفیق نیا فتند که با انهمه امکا نات مادی و سیاسی شان حتی یکنفراز کار گران فقیر معدن را بسوی جیفه بظاهر پر زرق و برق مارکسیسم وحکو مت نژاد پرست ترکی بکشا نند.

 کمو نیستها هر مقدار که بنام کار گران و زحمت کشان و رنجبران شعار می دادند وسینه می زدند فا صله انها با مردم وکار گران بیشتر می گردید چون کارگران انجا با چشم سر، مستقیم  وبدون وا سطه می دیدند که کمو نیستها بجز دروغ و نیرنگ حیله و ستمگری،تبعیض و قوم پرستی چیزی در چانته ندارند. انها بر خلاف شعار ها و تبلیغات خود، از هیچ نوع ستم و فشار نسبت به کار گران هزاره کو تاهی نمی کردند.

خلاصه به خاطر مقا ومتهای بسیار بجا ودلا ورانه کار گران هزاره بود که مارکسیستها و عمال حکومت ترکی وامین، در دلو ۱۳۵۷ در هنگامه پر خطر مبارزات مردم هزاره به پیشتازی کار گران معدن ذغال سنگ دره صوف کمو نیستها کینه دیرینه خود شان را نسبت به کارگران هزاره در وقیحترین شکل ان که تصور می شد به بروز و ظهور رسانیدند و صدها نفراز کار گران معدن را با دستهای بسته در مرکز معدن وکمج در سه نوبت تیر باران نموده وبشهادت رسانیدند.

کمو نیستها می خو استند که شکست های سیاسی و جرا حات روانی شان را با کشتن کار گران هزاره التیام ببخشند ولی برعکس خون بنا حق ریخته کار گران معدن بود که در زمستان - ۱۳۵۷- لا له های سرخ مقا ومت وقیام مردمی را رو یانید وشکو فا ساخت. بهر حال معدن ذغال سنگ دره صوف تا قبل از -۲۵-دلو-۱۳۵۷-رو به ابادی و عمران می رفت وبه عنوان یکی از شهرکهای زیبا و پر ورنق در ترکستان بحساب می امد.

واینک در پایان بحثهای عمومی که در باره جغرا فیایی مردم وبافت اجتماعی هزاره ها و وضعیت فر هنگی و معدن دره صوف انجام یافت نوبت ان می رسد که، بحث اصلی مان را که در باره قیام مردم دره ای صوف می با شد اغاز نمایم.

در فصل اینده این بررسی را تحت عنوان دره صوف اغازگر قیام ادامه می دهیم