گزارشی از سیمینار «شهید مزاری و مصالحه ملی» ـ اسلو

از: عارف ظفیر 

در پانزدهمین سالگرد شهادت رهبر شهید بابه مزاری «ره» سیمینار با شکوهی تحت عنوان «رهبر شهید و مصالحه ملی» روز یکشنبه مورخ 7 مارچ سال جاری در یکی از تالار های بزرگ شهر اسلو برگزار گردید. درین سیمینار بیش از پنجصد تن از شخصیت های علمی، فرهنگی، سیاسی کشور، دانشجویان، زنان و جوانان و نیز سفیر و دپلماتهای سفارت کبرای دولت جمهوری اسلامی افغانستان در کشور های اسکاندیناوی؛ کاردار و دپلماتهای سفارت جمهوری اسلامی ایران، مهمانانی از کشور های هالند، دنمارک و سویدن شرکت نموده بودند.
سمینار مذکور که به همت ستاد برگزاری مراسم رهبر شهید بابه مزاری برگزار شده بود، برنامه اش را در دو بخش، راس ساعت دوازده و چهل و پنج دقیقه قبل از ظهر، با قرائت کلام الله مجید توسط آقای قاری عباس علیزاده آغاز کرد.
این سیمینار توسط دبیر خانه که اعضای آن آقایان حجت الاسلام والمسلمین صادقی زاده نماینده محترم آیت الله العظمی محقق کابلی در اروپا، که ایشان در عین زمان مسؤلیت دبیر خانه را نیز به عهده داشت، آقای حاج علی میرزایی و انجنیر محمدامان جویا اداره می شد، مجری برنامه خانم حمیده رضایی با مقدمه کوتاه اش از مسؤل دبیر خانه جناب آقای صادقی زاده دعوت بعمل آورد که تشریف آورده و سیمینار  را رسماً افتتاح نماید و برنامه های سیمینار را به معرفی گیرند.
آقای صادقی زاده ضمن خیر مقدم و خوش آمدید حضور مهمانان گرامی که از راه های دور و نزدیک تشریف آورده اند، صحبت کوتاهی پیرامون شخصیت رهبر شهید در طول دوران مبارزاتی اش افزود که تاریخ امروز افغانستان با تاریخ که پانزده سال قبل که رهبر شهید به شهادت رسید، فراز و نشیب های فراوان دیده است، همه شما نیز شاهد آن تحولات بوده اید،ما در یک زمانی  در یک موقعیتی زندگی میکردیم که در آن زمان  و موقعیت شهید مزاری منادی عدالت اجتماعی شد و خواهان وحدت ملی، ولی متاسفانه امروز ددمنشان، دیو صفتان و تاریک اندیشان و متحجرین قرون وسطی نتوانستند که این تفکر طلایی و آسمانی رهبر شهید را تاب بیاورند.از آن زمان تا کنون مردم افغانستان  تحولات گوناگونی را سپری کرد. ما اجلاس بن را داشتیم ، اجلاس بن دوران گذر از آن دوران خفقان امید ونوید میداد. آقای صادقی زاده در قسمتی دیگر بیان داشت که ،ما اکنون یک دولت ای داریم با قانون اساسی، با حقوق و مشارکت حقوق شهروندی ویا مشارکت سیاسی اقوام و قبایل ملیتهای مختلف با مذاهب مختلف و با زبانهای مختلف.درین فرصت و زمان خوبی بود واین امید واری را دو چندان و صد چندان برای مردم خلق کرد، وی اضافه کرد و گفت که متاسفانه در شرایط بعد تر از آن دیدیم که بعنوان مصالحه ملی و گاهی بعنوان مشارکت سیاسی ونفی خشونت ، دست دعوت و طلب کردن دولت افغانستان بسوی طالبان هم دراز شد، دعوت کردن آنها در کرسی قدرت،و شریک شدن در قدرت برای رفع خشونت و هر بار که ادعا و درخواستی دولت شد،یک جا انفجار و یک جا قربانی و یک جا عمل انتحار از جانب طالبان پاسخ داده شد. اینها مطالب است که ما یقیننا در سالروز شهید مزاری  و یا اندیشه شهید مزاری توسط دوستان، یاران شهید مزاری و علاقمندان به آزادی و دموکراسی در افغانستان امروز بخوانش خواهیم گرفت. آقای صادقی زاده در اخیر اضافه کرد وگفت که مسوًولیت سخنان سخنوران و مقاله خوانان یقیننا بدوش خود شان خواهد بود سیمینار هیچگونه مسوًولیت را بدوش نخواهد گرفت و اما اگر لازم به تذکر باشد آن را حق خود میداند که  تذکرات ای د ر مورد داشته باشد و  ضمن تقدیر و تشکر مجدد از هیاًت ریسهء بخش اول سیمینار دعوت بعمل آورد که به جایگاه شان تشریف بیاورند.
مجری برنامه از خانم سکینه رجبی تقاضا نمود که تشریف آورده پیام استاد محمد کریم خلیلی رهیر حزب وحدت اسلامی افغانستان و معاون ریس جمهور را که مخصوص عنوانی همین سیمینار صادر گردیده بود  را بخوانش بگیرد، و در قسمتی از پیام آمده بود که.یکی از اهداف مهم ما تاًمین صلح ومصالحه ملی در افغانستان است؛ هدفی که شهید مزاری نیز برای بدست آوردن آن از جان خود مایه گذاشت.البته وقتیکه از مصالحه ملی دم میزنیم، باید یک نکته مهم و اساسی تصریح شود. مصالحه که من بعنوان یک فرد کوچک از ملت بزرگ افغانستان به دنبال آن تلاش میکنم، تنها قطع جنگ نیست؛ بلکه مصالحهء است که باید علاوه بر قطع جنگ، آزادی های انسان را نیز پاس بدارد. در سایه این صلح و مصالحه، باید انسانها حقوق یکدیگر را به رسمیت بشناسند و فارغ از ملاحظات قومی، مذهبی، زبانی و سیاسی مورد احترام و پذیرش باشند.
همچنین در قسمتی دیگر از پیام ایشان آمده بود که .آنچه که در جریان راًی اعتماد به وزرای پیشنهادی در شورایی ملی اتفاق افتاد متاسفانه یک بار دیگر آژیر تعصبات قومی را به سختی به صدا درآورد و عقربه افغانستان را به سمت عقب برگشت داد.اگر ما واقع بین باشیم درک مکینیم که این چالش ها به حدی بزرگ و سنیگین هستند که هیچ شانه ستبری به تنهایی توان و تحمل غلبه بر آنها را ندارد. غلبه بر این چالشها تنها با صداقت ، تعهد و تدبیر جمعی وهمگانی میسر است.
سخنران بعدی آقای محراب نوابی، مسًول بنیاد شهید احمد شاه مسعود در ناروی بود ، ایشان نخست مراتب تسلیت خود و احمد ولی مسعود ریس عمومی بنیاد شهید مسعود را  ابراز داشته گفت.نبود استاد فقید  عبدالعلی مزاری را یک ضایعه در راستای مقاومت ملی  میشمارند.وی همچنین گفت که بزرگداشت از استاد مزاری ، ارج گذاری بر اندیشه عدالت خواهی، تاًمین تساوی حقوق زن و مرد و توذیع عادلانه قدرت سیاسی است .بزرگداشت از شهید مزاری به معنی بلند شدن فریاد مردم ستم کشیده افغانستان از نظام ها غیر عادلانه است. بزرگداشت از شهید مزاری به مفهوم سخن گفتن از یک شخص نیست، بلکه صحبت از یک جریان فکری و عدالت خواهی است که تا رسیدن انسان به آخرین مدارج آذادی ادامه دارد.
بعد از آقای نوابی از خانم زهره جعفری دعوت گردید که تشریف آورده مقاله شانرا به خوانش بگیرند، مقاله ایشان مورد توجه حاضرین قرار گرفت و بعد از ایشان مجری برنامه از برادر روشن دل جناب آقای وحید الله سخی لیسانس علوم سیاسی از دانشگاه تورندهایم دعوت کرد که تشریف آورده ایراد سخن نمایند، سخنان جناب وحید الله نیز مورد تشویق حضار قرار گرفت و به تعقب آن از برادر گرامی جناب حبیب پیمان مدیر مسًول سایت بابه مزاری و سایت پیمان که از جملهء مهمانان از کشور دنمارک بود تقاضا گردید که تشریف آورده سخنان شانرا ایراد نمایند، قابل ذکر است که جناب پیمان ضمن اینکه مهمان بودند  در قسمت فیلمبرداری ما را صمیمانه یاری فرمودند که از ایشان سپاس و تشکر فراوان داریم مجری برنامه بعد اجرای دکلمه کوتاه  از آقای ابراهیم پور کاردار سفارت جمهوری اسلامی ایران دعوت کرد که تشریف آورده سخنرانی نمایند، جناب آقای ابراهیم پورضمن تقدیر و تشکر  در قسمتی از سخنان شان گفتند که : اینکه بانیان محترم این همایش عنوان این سیمینار را "رهبر شهید و مصالحه ملی" را برای این سیمینار انتخاب کردند، نشانه ای نگاه ظریفی این عزیزان به اساسی ترین نیاز مردم افغانستان برای نیل به جامعه پایدار و پیشرو است . وی در قسمتی دیگر اضافه کرد وگفت که حدود ده سال از اشغال افغانستان و حضور نیرو های بیگانه درین کشور میگذرد، آقای ابراهیم پور اضافه کرد و گفت که، واقعیت چیزی دیگر است ، آنچه که عرض کردم انتظارات ما و شما است و انتظارات جامعه بین المللی و افکار عمومی است، نیرو های اشغالگر آمده اند که بمانند، واینک ده سال پس از حضور این نیرو ها  در کشور شما  میگذرد.قضاوت در مورد  حاصل این حضور با شما مردم افغانستان است. 
به تعقیب سخنرانی کاردار سفارت جمهوری اسلامی ایران از سفیر محترم دولت جمهوری اسلامی افغانستان در ناروی دعوت بعمل آمد که تشریف آورده ایراد سخن نمایند.
خانم منیژه باختری سفیر محترم افغانستان ضمن بیان اینکه : سخن گفتن در مورد شهید مزاری  کار ساده و آسان برای من نیست، یقیننا سخن گفتن از آدمهای بزرگ تاریخ کار دشواری است.باری گفته بودند" آدمیان بزرگ مفصل های بدنه تاریخ است،" وی در قسمتی دیگر  بیان داشته گفت که ، حضور نیرو های خارجی در افغانستان حضور قانونمند است .خواست دولت جمهوری اسلامی افغانستان است، حضور نیرو های خارجی به معنی عدم حاکمیت افغانها نیست، حضور نیرو های بین االملی در افغانستان بر اساس تایید شورای ملی و مجلس سنای افغانستان صورت گرفته است. در اخیر یکبار دیگر ایشان بیان داشته و گفت که من کوچکتر از آن هستم که پیرامون شخصیت استاد مزاری شهید صحبت کنم، رهبر های مردم افغانستان  مربوط تمام مردم افغانستان هستند و باید مورد احترام تمام واقع شوند وما نیاز به رهبر داریم.آخرین سخنران بخش اول سیمینار جناب آقای حسین ساعی نویسنده، روز نامه نگار، فعال سیاسی و فرهنگی که از کشور دنمارک تشریف آورده بودند. بود ایشان سخنان خود را با قطعه شعر زیبا آغاز نموده گفت که: کار سیاسی رهبر شهید استاد مزاری متکی به یک پشتوانه محکم فکری بود. و عملکرد سیاسی او بخصوص در سال های اخیر نشان میدهد که او در مسًله حکومت و قدرت سیاسی ، یک دید سکولار داشته است . او افراد و شخصیت ها را فارغ از تعلقات ایدیالوژیک و عقیدتی شان ، و صرفا بخاطر شایستگی علمی و تعهد اجتماعی شان ، به مسًوولیت های کلان حکومتی معرفی مینمود.بخش اول سیمینار در همین جا به پایان رسید و مجری پروگرام حاضرین را برای نیمساعت تفریح و نوشیدن چای و قهوه دعوت نموده و مهمانان با کیک و چای وقهوه پزیرایی شدند و در ضمن تقاضا نمود که دوستان راًس ساعت سه و نیم بعد الظهر دوباره تشریف آورده و باعث ضیا وقت گردند. 
قابل ذکر است که از دوستان انتظامات در همینجا یاد آوری نموده و سپاس و تشکر فراوان را ابراز داریم ، ایشان در طول همین مدت با تحمل مشقات و سردی هوا با عشق تمام از شب قبل برای هر چه بهتر شدن برگذاری برنامه زحمت کشیدند و برای تهیه غذا بیدار خوابی را متقبل شدند که با مدیریت فعال حاجی عارف میرزایی همهء خدماتی، انتظامی وتشریفاتی با دقت ونظم الی آخر به نحوه احسن آن به نجام رسید.
بخش دوم را مجری برنامه با قطعه شعر کوتاه و گوشه ای از سخنان رهبر شهید بابه مزاری آغاز و از گروه هنری " منجی" که متشکل از زوج هنر مند وهمدل آقای موسی خان و خانم شبانه، دعوت بعمل
آورد که تشریف آورده و سرود زیبای شانرا که به همین مناسبت تهیه دیده بودند اجرا نمایند، این عزیزان سرود شانرا  با احساس تمام سرودند به حدی که تعدادی از حاضرین را به گریه و اندوه انداخته و فضای مجلس را به یک سکوت عجیب واداشته بودند، در ختم سرود، همه ی حاضرین محفل به پا استاده شده و با کف زدنهای ممتد شان ، عزیزان را تشویق نموده به اینطریق ابراز تشکری نمودند.
اولین سخنران بخش دوم سیمنار برادر اندیشمند ، محقق ، جامعه شناس و تحلیلگر مسایل سیاسی جناب آقای حمزه واعظی بودند که با با سخنان عالمانهء شان به عنامندی سیمینارافزودند وی سخنرانی خود با عنوان " مصالحه ملی و تنازع هویت" ارایه نمود. وی ابتدا نسبت بحران را با مصالحه تشریح و تاکید نمود که مصالحه زمانی مفهوم پیدا میکند که منازعه وجود داشته باشد ومنازعه، مستلزم وجود"دشمن" واقعی یا فرضی است؛ دشمن هم، هم دارای"هویت" است. بنابرین، منازعه در هنگامه ای بوقوع میشوندد که بحران درک و شناخت از هویت دیگری پدیدار گرد0د.بدینرو،وی ملازمه ی منازعه را با بحران "هویت " نتیجه ی سه عنصر: فقدان شناخت، بد شناخته شدن وترس از "هویت دیگری" در مقابله با "هویت خود" دانست و بحران افغانستان را ناشی از بحران هویت برشمرد.
جناب واعظی ، جامعه هزاره را با پیشینه ی دراز تاریخی و هویت بر جسته ی تمدنی خواند که حدود 3 هزار سال سابقه ی تاریخی در افغانستان دارد و با استناد به دریافت جامعه شناختی خود، هویت هزاره ها را  به سه مرحله تقسیم نمود. وی از این سه مرحله بنام "تعریف هویت"،"تثبیت هویت و "تفصیل هویت" نام برد.
آقای واعظی، نقش شهید مزاری را در " تعریف هویت " هزاره ها بسیار ارزشمند و منحصر به فرد یاد نمود و تاکید نمود که شهید مزاری با طرح خواسته ها  و منطق مشارکت خواهی و عدالت طلبی، جایگاه جامعه هزاره را در سیاست و تعامل قومی افغانستان تعریف نمود و با مقاومت و مبارزه ی سیاسی خود، نقش، موقعیت وجایگاه سیاسی، اجتماعی و حقوقی هزاره ها را در داخل افغانستان و نیز در سطح جهان تثبیت نمود
واعظی با اشاره به مرحله پس از بن ، تفصیل هویت هزاره ها را با رویه مدنی و رویکرد فرهنگی و دموکراتیک جامعه هزاره تعریف نموده و تشریح نمود که هزاره ها با روی آوردن به عنصر شهر نشینی، آموزش، فعالیتهای رسانه ای، تاسیس دانشگاه و هجوم به آموزش عالی و رویکرد تولیدی و اقتصادی و هماهنگ شدن با روند صلح طلبی، دموکراسی خواهی ومدنی، به توسعه و تفصیل هویت فرزانه ی خویش پرداخته اند.
وی در اخیر تاکید نمود که مصالحه زمانی تحقق پیدا میکند که گروهای قومی و رهبران سیاسی، به درک و تحمل هویت یکدیگر نایل شوند. صحبتهای جناب آقای واعظی خیلی جالب و در خور تعمق بود ولی متاسفانه بر اساس کمی وقت و تعداد سخنوران و مقاله خوانان زیاد جناب ایشان ناگزیر شدند که صحبتهای شانرا نا تمام و ختم نمایند.
بعد از آقای واعظی نوبت به آقای محمد الله ناقد فعال فرهنگی و یک تن از وزیران سابق دولت مجاهدین ، رسید. ایشان صحبت های شانرا با دعای"خداوند، شهید گرامی و دوست داشتنی که بنده شخصا رابطه داشتم با ایشان، استاد شهید، شهید عدالت، راه شرف،راه عزت و راه اسلام را  مورد مغفرت و رحمت خودش در بهشت رضوان قرار بدهد.
جناب آقای ناقد دربخشی از سخنان شان فرمود که آشتی ملی ویا همبستگی ملی ، پزیرش همدیگر به حیث یک واقعیت اجتماعی ، سیاسی، اخلاقی  و معنوی میتواند باشد ، وی افزود که دادن حق به تناسب نفوس ، یک پدیده قبول شده در سیاستهای ملی بین المللی  میان کشورهاست، نفوس بیشتر ، حق بیشتر نفوس کمتر حق کمتر ، یک سر زمین نفوس زیاد دارد ،بیشتر لباس مصرف میکند،بیشتر غذا مصرف میکند، تعمیر بیشتر نیاز دارد . جناب ناقد به ادامه صحبتهای خود درینمورد به یک مثال، که پدری چهار فرزند دارد و خانه میآید به یکی شکلات ، به یکی نقل میدهد وسومی که طفل وسطی است میآید ولی با سیلی محکم پزیرایی میشود و این طفل پرسان میکند که آخر پدر جان آن یکی را چاکلت و دیگری را نقل دادی، من هم که پسر شما از همین مادر و شما و در همین خانه زندگی میکنم ، یک روز دو روز ، رفته رفته این طفل عقده محرومیت پیدا میکند ، عقده مند میشود.
 در پایان صحبتهای آقای ناقد، ریس محترم دبیر خانه جناب آقای صادقی زاده ضمن سپاس و تقدیر خدمت حاضرین بیان داشت که مردم ما مردم سر بلند ای است و همیشه سعی کرده است که در مقابل نا روایی ها و مظالم ها صبور باشند و بجای انتقام و عقده دست دوستی و برادری بسوی هموطنش دراز کند. وی افزود اگر مردم ما از عقده کار میگرفتند  در حکومت های پیشین ظلم هایکه بالای مردم ما روا داشته شده بود ، چه در زمان دوران عبدالرحمن و چه در حکومت های دیگر ، در مزار دست های اطفال ما را بریدند ، در بامیان مردم راقتل عام کردند وحتی در زمان حکومت مجاهدین که جناب شما یکی از وزیران آن حکومت بودید ما شاهد ، غرب کابل ،افشار و چنداول بودیم ، ولی با آنهم ما با دید باز و برادرانه نگاه میکنیم. عقده از نظر ما مردود است و حلال مشکلات نیست، حرفهای جناب صادقی زاده با تشویق و کف زدن های حضار مورد تایید قرار گرفت.
درین قسمت برنامه از خانم معصومه پیمان که ایشان نیز از کشور دنمارک تشریف آورده بود دعوت بعمل آمد که مقاله شانرا بخوانش بگیرند و در پایان مورد تشویق حضار قرار گرفت و متعاقبا از داکتر حسن علیزاده دعوت صورت گرفت که مقاله شانرا ایراد نمایند ، ایشان گفت که مقاله ندارد و با بیان یک خاطره اش  مخواهد دین اش را ادا نماید . در موقع بیان  خاطره اش بغض گلویش را میفشرد و با سختی کلمات را ادا میکرد و تعدادی حاضرین رانیز با خود همرا کرده بود
مقاله خوان دیگر خانم سکینه باقری بود که با مقاله زیبا و عاطفی  اش حال و هوای دیگر ای ایجاد کرد ، و تعدادی از حاضرین را به گریه واداشت، مجری برنامه از خانم باقری تقدیر تشکر نموده از آقای حاج عنایت علیزاده که از کشور هالند تشریف آورده بود دعوت نمود که مقاله را به خوانش بکیرند ، ایشان به علت ذیقی وقت نتوانست که مقاله پر محتوایش  را به اتمام رساند و نوبت را به جوان هنرمند آقای عزت الله رسا که از یک شهر دور با عکس رهبر شهید که خودش رسامی کرده بود آمده بود داد، ایشان نیز مقاله اش را خواند و مورد توجه و تشویق حاضرین واقع گردید.
آخرین سخنران محفل جوان دانشجو، آقای عمران علی  دانشجوی سال دوم انجنیری انرژی در دانشگاه تورندهایم بود که تقریبا پنجصد کیلو متر راه را طی نموده و خواست که به اینطریق میثاق با رهبرش را تجدید نماید. ایشان در سالهای قبل نیز آرزو صحبت راداشت ولی متاسفانه با نا هماهنگی از قبل و به علت کمی وقت ممکن نبود که صحبت کند.برنامه در همین جا با صحبت های کوتاه ریس دبیر خانه جناب آقای صادقی زاده که تشکر و تقدیر مجدد از حاضرین محترم داشت با دعاییه ای  محفل را ختم اعلان نموده ودوستان را به صرف غذا دعوت فرمودند.محفل ساعت شش و پانزده دقیقه به وقت ناروی به پایان رسید.

نمای داخل سالن

موسی خان و شبانه «منجی» در حال اجرای سرود

نمای داخل سالن