حیف و میل کمکهای بین المللی در افغانستان

بگزارش شبکه اطلاع رسانی افغانتسان ( افغان پی پر) ، پايگاه اينترنتي كانترپانچ در مقاله‌اي، با بررسي نحوه خرج كرد كمك هاي مالي جامعه بین لمللی به افغانستان، آن را ناكارآمد و تنها به سود جيب هاي مقامات و پيمانكاران مرفه کشور های حاضر در افغانستان ارزيابي كرد.
پاتريك كاكبِرن در اين مقاله با اشاره به اين كه آژانس هاي كمك رساني غرب مبالغ هنگفتي را خرج مقامات خودشان در افغانستان مي كنند، فقر شديد در افغانستان را موجب گرايش جوانان افغان به جنگ به نفع طالبان در ازاي مبالغي ناچيز مي داند. قيمت استاندارد پرداخت شده از سوي طالبان براي حمله به يك پست بازرسي پليس در غرب كشور 4 دلار است، اما مشاوران خارجي در كابل، كه هزينه هاي آنها از سوي آژانس هاي كمك رساني خارجي پرداخت مي شود، مي توانند حكم حقوقي دويست و پنجاه تا پانصد هزار دلار در سال داشته باشند.
مخارج بالاي حقوق، محافظت و اسكان مقامات غربي به سبك مجلل، به توضيح اين موضوع كمك مي كند كه چرا در رتبه بندي ثروت 178 كشور از سوي سازمان ملل، افغانستان در رتبه 174 قرار دارد. اين موضوع در حاليست كه فقط آمريكا از سال 2002 تا پايان سال گذشته 31 ميليارد دلار به افغانستان كمك كرده است.
نويسنده ميزان بالاي حيف و ميل پول هاي كمكي در افغانستان را از ديرباز يك راز آشكار خوانده و مي افزايد: در سال 2006، ژان مازورل، مدير وقت بانك جهاني در اين كشور، محاسبه كرد كه بين 35 الي 40 درصد از كمك ها بد خرج مي شود. او گفت ميزان اتلاف كمك ها خيلي بالاست. يك تاراج واقعي -عمدتا از جانب شركت هاي خصوصي- در جريان است. اين يك رسوايي است.
به عقيده نويسنده، شهرت نامناسب تلاش هاي كمكي آمريكا در افغانستان از لحاظ سياسي اهميت زيادي دارد زيرا باراك اوباما، با حمايت قوي گوردون براون، قول داده است كه "موجي " از كارشناسان غير نظامي به افغانستان ارسال خواهد شد تا حكومتش را تقويت كرده و اوضاع را عليه طالبان تغيير دهد. اين تعداد بالغ بر 600 نفر، شامل كارشناساني در زمينه كشاورزي، اقتصاد و حقوق خواهد بود، هر چند واشنگتن اين هفته اذعان كرد كه در استخدام افراد كافي با مشكل روبرو شده است. كل بخش هاي كابل هم اكنون براي اسكان غربي هايي كه براي آژانس هاي امداد يا سفارت خانه ها كار مي كنند گرفته يا بازسازي شده اند. آقاي بهادري مدير مشاور املاك افغانستان، كه در اجاره منزل براي خارجي ها تخصص دارد، مي گويد : "من تازه اين ساختمان را با سي هزار دلار در ماه براي يك سازمان كمك رساني خارجي اجاره كرده ام. " او در حالي كه به يك عمارت عظيم اشاره مي كند توضيح مي دهد كه "به اين خاطر اينقدر گران بود كه 24 اتاق و پنجره هاي ضد گلوله دارد. " با وجود اين كه 77 درصد افغان ها به آب بهداشتي دسترسي ندارند، آقاي بهادري گفت كه آژانس هاي كمك رساني و پيمانكاران خارجي كه براي آنها كار مي كنند، اصرار دارند كه تمام اتاق خواب ها بايد يك حمام داخلي داشته باشند و اين موضوع اغلب هزينه منازل را دوبرابر مي كند.
علاوه بر منازل گران، خارجي هاي مقيم كابل هميشه تحت حفاظت شركت هاي امنيتي گران قيمت هستند و هر خانه به يك دژ تبديل مي شود. آزادي حركت خارجي ها بسيار محدود است. يك زن كه براي سازمان امداد خارجي كار مي كند شكايت مي كند كه "من حتي اجازه ندارم به بهترين هتل كابل بروم. " او افزود كه براي سفر به نقطه اي از افغانستان كه تصور مي شود كاملا از لوث طالبان پاك شده است، مجبور است با هليكوپتر برود و سپس با يك خودروي زرهي به جايي كه مي خواهد برود برده مي شود. حملات بسياري عليه خارجي ها در كابل صورت گرفته و بمب گذاري هاي انتحاري، از نقطه نظر طالبان، براي مجبور كردن تقريباً همه خارجي ها به سكونت در مجتمع هاي تحت حفاظت موثر بوده است، مجتمع هايي كه شرايط زندگي در آنها ممكن است مجلل باشد اما به اندازه هر زندان ديگري محدود است. اين بدين معناست كه بسياري از خارجي هايي كه براي كمك به بازسازي كشور و دستگاه دولتي به افغانستان فرستاده مي شوند، به ندرت با افغان هايي به جز راننده و چند نفر ديگر كه با آنها كار مي كنند، برخورد دارند.
بر پايه اين مقاله، يك كارشناس امداد در كابل معتقد است: "پرهيز از خطر، تلاش هاي امدادي بين المللي را لنگ مي كند. اگر كشورها اينقدر در مورد خطر نگران هستند در اين صورت واقعا نبايد افراد را اين جا فرستاده و مجبورشان كنند تحت چنين شرايط محدودي كار كنند. "

تاثير مشاوران و كارشناسان خارجي در عراق اغلب به خاطر زمان بسيار كوتاهي كه در كشور سپري مي كنند كاهش مي يابد. يك خارجي كه نخواست نامش ذكر شود گفت: "بسياري از افراد پس از شش ماه اين جا را ترك مي كنند. به علاوه برخي از كارمندان سفارت خانه ها براي هر شش هفته اي كه در اين كشور خدمت مي كنند، جداي از تعطيلات عادي شان، دو هفته مرخصي مي گيرند. "
از سوي ديگر نويسنده، گزارش مي كند كه حتي برخي از مقاماتي كه براي سازمان هاي غير دولتي در افغانستان كار مي كنند خودشان به خاطر ميزان پولي كه مقامات دولت هاي خارجي و آژانس هاي آنها، در مقايسه با فقر حكومت افغان، براي كارمندانشان هزينه مي كنند نگرانند.
مت والدمن، رئيس سياست و وكالت Oxfam در كابل مي گويد: "من در استان بدخشان در شمال افغانستان بودم كه هشتصد و سي هزار نفر جمعيت دارد و اكثر آنها به كشاورزي وابسته اند. كل بودجه اداره محلي كشاورزي، آبياري و احشام، كه براي كشاورزان در بدخشان بسيار مهم است، فقط چهل هزار دلار است. اين مبلغ هزينه چند ماه يك كنسول خارجي در كابل است. "
آقاي والدمن، نويسنده چندين مقاله مفصل در مورد شكست كمك ها در افغانستان، مي گويد كه در افغانستان پول زيادي در سلسله مراتب بالاتر وارد مي شود اما قبل از اينكه به مردم عادي در انتهاي هرم برسد ته مي كشد. او با اين موضوع موافق است كه مشكلات پيش رو، در كشوري كه هميشه فقير بوده و به خاطر سي سال جنگ ويران شده است، وحشتناكند. حدود 42 درصد جمعيت 25 ميليوني ساكنان افغانستان با در آمد روزانه كمتر از 1 دلار در روز گذران زندگي مي كنند و متوسط عمر فقط 45 سال است.
اما بيشتر پول هاي كمكي به جيب شركت هاي خارجي مي رود كه آنها نيز، در ازاي 10 الي 20 درصد سود قبل از اتمام كار روي هر پروژه، با هر كدام از مقاطعه كاران فرعي تا پنج بار قرارداد فرعي امضا مي كنند. بزرگترين كمك كننده در افغانستان آمريكا است كه سازمان كمك هاي خارجي آن با نام USAID حدود نيمي از بودجه كمكي به افغانستان را به پنج مقاطعه كار بزرگ آمريكايي سرازير مي كند.
مثال هاي ذكر شده در يكي از گزارشات Oxfam شامل احداث يك جاده كوتاه بين مركز شهر كابل و فرودگاه بين المللي در سال 2005 مي شود كه پس از اين كه پيمانكار اصلي آمريكايي آن را به يك پيمانكار فرعي افغان سپرد، هزينه آن به 2.4 ميليون دلار براي هر كيلومتر بالغ شد، يعني چهار برابر ميانگين هزينه احداث راه در افغانستان. اغلب اوقات مساعدت ها به شرط هزينه آن در كشور اهدا كننده صورت مي گيرند.
نويسنده در ادامه، اشتغال زايي براي جوانان افغان را ضرورتي حياتي در مسير شكست دادن طالبان -كه از جوانان بيكار و نيازمند نيرو مي گيرند- دانسته و مي نويسد: پيامد ديگر استفاده از پيمانكاران خارجي اين است كه كار ساخت و ساز نتوانسته است تاثيري در بيكاري ميان جوانان افغان بگذارد. در استان هاي جنوبي چون فراه، هلمند، اوروزگان و زابل تا 70 درصد جنگجويان طالبان را جوانان بيكار غير ايدئولوژيكي تشكيل مي دهند كه بر اساس گزارشي از "موسسه گزارش جنگ و صلح "، پيش از هر حمله به آنها يك اسلحه و چندرقاز پول داده مي شود. طالبان با استفاده از اين جنگجويان پاره وقت به عنوان قربانيان جنگي، در حالي كه خسارت هايي را به نيروهاي دولتي وارد مي كند، مي تواند تلفات جنگجويان كهنه كار خودش را پايين نگه دارد.
همچنين در ادامه مقاله، به بعضي راه هاي ساده و روشن براي هزينه كردن پول ها به نفع مردم افغانستان كه فعلاً ناديده گرفته مي شوند اشاره شده است. براي نمونه، ويل باهارل از موسسه خيريه كوه فيروزه، كه به تشويق هنرها و صنايع سنتي افغانستان و بازسازي بخشي از شهر قديمي كمك مي كند، مي گويد پيشرفت هاي محسوس و قابل مشاهده خيلي مهم هستند. او گفت "ما رفتيم زباله ها را پاكسازي كنيم زيرا ساده است و اشتغال زايي مي كند. در بعضي نقاط پس از پاكسازي زباله ها سطح خيابان را تا دو متر پايين آورديم ". يكي از ويژگي هاي زننده كابل اين است كه در حالي كه خيابان هاي اصلي آسفالت هستند، خيابان هاي فرعي چيزي جز خاك فشرده با برآمدگي هاي بلند، دست اندازهاي هاي عميق و حوض هاي خاكستري پر از آب كثيف نيستند. جاده هاي جديدي بين شهرها احداث شده اند، مثل جاده كابل قندهار، اما استفاده از اين ها اغلب خيلي خطرناك است زيرا گشت هاي سيار طالبان در آنها تردد مي كنند كه هر كسي را كه با حكومت مركزي مرتبط باشد در جا مي كشند.
نويسنده برنامه كمك هاي بين المللي به خصوص در افغانستان را مهم مي داند زيرا حكومت اين كشور از منابع درآمد كمي برخوردار است. كمك هاي خارجي 90 درصد هزينه هاي عمومي را تأمين مي كنند. در اينجا كمك هاي خارجي خيلي بيشتر از عراق -كه حكومت از درآمد هاي نفتي برخوردار است- اهميت دارند. در افغانستان حقوق ماهانه يك پليس تنها 70 دلار است كه بدون رشوه گرفتن ادامه زندگي با آن امكان ندارد. از زمان سقوط طالبان، حكومت افغان در تلاش بوده كشوري را اداره كند كه در آن زيرساخت هاي فيزيكي نابود شده اند. كابل اكنون برق خود را از ازبكستان دريافت مي كند اما 55 درصد افغان ها اصلا برق ندارند و تنها 5 درصد مردم تمام روز برق دارند. ارتش آمريكا مي تواند پول را سريع تر توزيع كند اما اين كار نمي تواند حمايت سياسي طالبان را تا حدي كه انتظار مي رود كاهش دهد.

مقاله انتقادي پايگاه اينترنتي كانترپانچ با فهرستي از مخارج غرب در افغانستان كه براي قضاوت خود خوانندگان ارائه شده است، پايان مي يابد. پيش از اين فهرست، نويسنده مجدداً به سخنان والدمن (نويسنده مقالاتي درباره شكست كمك هاي مالي) استناد كرده و به آمريكا هشدار مي دهد براي رسيدن به اهداف خود، نحوه خرجكرد كمك هايش به افغانستان را اصلاح كند. خود افغان ها نسبت به طرح اوباما براي دخالت بيشتر نظامي و مدني آمريكا در افغانستان تمايلي ندارند. همچنين ناكامي كمك هاي خارجي در ارائه زندگي بهتر به افغان ها، به توضيح چرايي حمايت رو به كاهش مردم از حكومت كابل و متحدان غربي آن كمك مي كند. آقاي والدمن معتقد است كمك هاي بهتر سازمان دهي شده هنوز مي توانند منافعي را كه مردم افغانستان هنگام سقوط طالبان در سال 2001 اميدوار بودند، به آنها ارائه كنند، اما هشدار مي دهد كه براي درست كردن كارها، دارد دير مي شود.
خودتان قضاوت كنيد (مخارج غرب در افغانستان): 5 دلار: سرانه كمك خارجي به افغانستان، در مقايسه با 580 دلار سرانه پس از مناقشه بوسني دويست و پنجاه هزار دلار: حقوق سالانه معمولي مشاوران خارجي در افغانستان شامل 35 درصد سختي كار و 35 درصد براي كار در شرايط خطرناك. كارمندان دولتي افغان كمتر از 1000 دلار در سال حقوق مي گيرند.
22 ميليارد دلار: كسري كمك ها در مقايسه با برآورد جامعه جهاني از نياز افغانستان، حدود 48 درصد.
40 درصد: بخشي از بودجه كمك بين المللي كه به صورت منافع شركتي و حقوق هاي مشاوران به كشورهاي كمك كننده باز گشته است، بيش از 6 ميليارد دلار از سال 2001.
7 ميليون دلار: كمك روزانه هزينه شده در افغانستان. مخارج روزانه ارتش آمريكا حدود 100 ميليون دلار است.
منبع : شبکه اطلاع رسانی افغان
http://afghanpaper.com /