انتخابات و تردید شکل گیری ائتلاف ها

محمد اسحاق فیاض
Mif_1967@yahoo.com

افغانستان در سال جدید دومین دور از انتخابات ریاست جمهوری را درپیش رو دارد، از آنجایی که براساس قانون اساسی رئیس جمهور بالا ترین  اختیارات دولتی را در دست دارد، انتخابات ریاست جمهوری در کشور از اهمیت و حساست زیادی برخور دار می باشد.
اماچیزی که دراین دوره جالب به نظر می رسد این است که هرقدر به تاریخ برگزرای انتخابات نزدیک می شویم، بجای آن که شور و هیجان انتخاباتی توده های مردم را فرابگیرد و سیاست مدارن و کاندیدان و احزاب و جناح ها فعالیت های گسترده خود را درمیان مردم آغار نمایند، احزاب و سیاست مداران مشغول تلاش های پشت پرده هستند و هیچ خبری از تلاش در میان مردم نیست . در حالی که در دیگر کشورها شور انتخاباتی برای چند ماه حال و هوای خاصی میان توده های مردم ایجاد می کند.
درقدم اول سئوال اساسی این است در حالی که سه هفته بیشتر از به زمان ثبت نام نامزد های ریاست جمهوری و شوراهای ولایتی باقی نماینده است، چرا هنوز هم سیاست مداران و احزاب و جناح های سیاسی به فعالیت ها و چانه زنی های پشت پرده مشغولند؟ چندین ماه است که آنان وقت شان را در مسافرت های برون مرزی و نشست های غیر رسمی و وعده ها و عید ها سپری کرده اند، اما تاهنوز هیچ یک از  گروهها و جناح های سیاسی در کشور به یک ائتلاف مشخص و قوی دست نیافته اند تا با اطمینان خاطر در میان مردم به فعالیت بپردازند.
به نظر می رسد این موضوع شاید دو علت اساسی داشته باشد، یکی این که نامزد های ریاست جمهوری در کشور قبل ازآن که به فکر کسب ارای مردم باشد، همه تلاش شان این که از کشورهای خارج و به ویژه امریکا تاچه اندازه حمایت و تضمین کسب می کنند. چون ذهنیت عمومی این طور شکل گرفته است که هرکسی را که غرب از او حمایت کند، ریاست او تضمین شده است،به همین دلیل بسیاری از نامزد ها قبل از آن که به فکر آرای مردم باشند، به دنبال جلب اعتماد کشورهای غربی اند.
ازانجایی که غرب نیز تاکنون روی هیچ یک از نامزد های احتمالی  انگشت نگذاشته است، این سردرگمی سبب نشست های متعدد و چانه زنی های غیر رسمی و پشت پرده شده است.
دومین دلیل ناتوانی نامزد های احتمالی برای رسیدن به یک ائتلاف و توافق است. افغانها در طول سی سال ثابت کرده اند که برای رسیدن به یک ائتلاف و توافق با چالش های متعدد مواجه هستند مهمترین عامل عدم اعتماد طرف های مقابل با یک دیگر و عدم رفتار های صداقت مندانه است. تاکنون هیچ از یک سیاست مداران در طول هفت سال به وعده های انتخاباتی که داده بودند عمل نکرده اند و یا کسانی که در یک ائتلاف بودند، برای مدتی طولانی ادامه داده نتواسته اند.
سیاست مداران افغانی طی سه دهه اخیر پیشینه توافقات مکه را دارند و سوگندهایی که خوره بودند، امابه هیچ یک از آنها عمل نکردند. عدم اعتماد و شک و تردید و عمل نکردن به وعده ها مهمترین عامل ناتوانی به توافقات و رسیدن به یک ائتلاف میان گروهها و سیاست مداران در افغانسنتان است.
به هرحال با فراز و نشیب هایی که برای تعیین زمان برگزاری انتخابات ریاست جمهوری و شوراهای ولایتی صورت گرفت، سرانجام 29 اسد 1388 روز برگزاری انتخابات تعیین گردید. هم چنین از 5 ثور تا 18 ثور زمانی برای ثبت نامزد های ریاست جمهوری و شوراهای ولایتی تعین شده است. به دنبال آن از 19 ثور تا 25 ثور صلاحیت نامزدهای ریاست جمهوری و شوراهای ولایتی براساس درخواست آنان بررسی می گردد. و در 26 ثور لیست نامزد ها اعلام می گردد و آنان تا 31 ثور فرصت دارند تا هرگونه اعتراضی که نسبت به رد صلاحیت خود دارند، شکایات شان را تحویل دهند. از 26 تا 18 جوزا زمان رسیدگی به شکایات نامزد های تعیین شده است و در 19 جوزا از کمیسیون سمع و شکایات جزئیات اعتراضات و پذیرش و عدم پذیرشکایات ارایه داده خواهد شد. از تاریخ 19 تا 22 جوزا لیست نهایی کاندیدان از سوی کمیسیون مستقل انتخابات ترتیب داده می شود و در 22 جوزا لیست نهایی بیرون داده میشود.
از 26 جوزا تا 26 اسد به مدت یک ماه مدت زمان برای تبلیغات انتخاباتی است و 48 قبل از روز برگزاری انتخابات باید تمامی تبلیغات متوقف گردد و روز 29 اسد روز رای دهی است.
با توجه به این جدول زمانبندی هرچند که برای ایجاد شور و هیجان انتخاباتی میان مردم مدت زمان زیادی باقی مانده است، اما مسئله این است که در طول این مدت چالش اساسی که وجود دارد سردرگمی سیاست مدارن و نامزد ها است که نتوانسته اند از تلاش ها برای ائتلاف و تعیین معاون ها به صورت غیر رسمی فارغ شوند.
نکته دیگر این که هرچند زمان برگزاری انتخابات دور است امابرخلاف دوره اول ریاست جمهوری، شور چندانی درمیان مردم دیده نمی شود.
پس از آنكه برگزاري انتخابات از سوی کمیسیون مستقل انتخابات در تاریخ 29 اسد اعلام گردید، مشروعيت نظام و خلاء قدرت كه از اول جوزا تا زمان برگزاري انتخابات به وجود آمد آقای کرزی برای آن که از مخالفان خود اعتراف بگیرد و ادامه ریاستش را بعد از ماه جوزا تضمین نماید، به صورت ناگهانی اعلام کرد که  انتخابات باید در تاریخ مقرر شده در ماه جوزار برگزار شود. رقبای آقای کرزی که براین زمان آمادگی نداشتند از مخالفت شان دست برداشتند و خواهان برگزاری انتخابات در ماه اسد شدند.
بسیاری بدین نظرند که آقای کرزی با این حربه زیرکانه خواست ریاستش را بعد از ماه جوزا تضمین نماید و همه این جنجال ها هدفی جز ساکت کردن اعتراض مخالفان بر ادامه ریاستش بعد از ماه جوزا نبود. زیرا او خوب می دانست که از نظر امنیتی هرگز زمینه انتخابات آزاد درکشور در ماه جوزا میسر نیست، نه نامزد ها امادگی لازم را دارند و نه نیروهای امنیتی داخلی و خارجی آمادگی تامین امنیت را دارند.
درچنین وضعیتی اقای کرزی با ایجاد پارازیت های تردید آمیز پارادوکس هایی را ایجاد کرد،  تا رقبای خود را وادار سازد دست به موضع گیری های متضاد و پاردوکسیکال بزنند و بر آن چه منظور کرزی است اعتراف نمایند.
سرانجام با اعتراف مخالفان و حمایت کشورهای خارجی و سازمان ملل از برگزاری انتخابات در 29 اسد، کمیسیون مستقل انتخابات نیز باردیگر زمان برگزاری آن را در 29 اسد تعیین کرد و آقای کرزی که به هدفش رسیده بود آن را تایید کرد.
به دنبال آن سازمان ملل از خلائ قدرت در افغاانستان بعد از ماه جوزا اظهار نگرانی کرد و آقاي ادواردس به نقل از كاي ايده نماينده ويژه  دبیر کل سازمان ملل در افغانستان گفت: بايد يك اجماع و توافق سياسي در ميان سياستمداران افغان براي رفع خلاء قدرت پس از اول جوزا به وجود بيايد.
برخی از کارشناسان دو راه برای برون رفت از این بحران پیشنهاد کردند، یکی این که یک اداره موقت ایجاد گردد و ریاست این اداره موقت به رئیس مشرانو جرگه یا مجلس سنا داده شود که آقای مجددی می باشد و گویا میراث تمامی حکومت های موقت به اقای مجددی می رسد و این باز نیز باید اقای مجددی با اداره موقت بتواند از این خلاء قدرت عبورنماید.
دومین راه این است که رئیس جمهور اعلام وضعیت اضطرای نماید و قدرت را در حالت اضطرار به دست گیرد. اما اعلام حالت فوق العاده و اضطرار زمانی است که کشوردر حالت جنگی قرار گرفته باشد و یا دچار حوادث غیر مترقبه شده باشد و افغانستان با پایان یافتن  دوره اقای کرزی، هیچ یک از این حالت ها مواجه نیست.
به هرحال هنوز هم مجرای قانونی درستی برای گریز از خلاء یافت نشده است، اما دراین میان امریکا و سازمان ملل بدون در نظر داشت این بحث ها  رسما خواستار ادامه ریاست جمهوری آقای کرزی تا بعد از زمان انتخابات شده است و حمایت خود راز کرزی اعلام برای ادامه ریاست جمهوری اش در بعد از ماه جوزا اعلام کرده  است.با توجه به این فرایند روشن است که آقای کرزی علی رغم اعتراضات احتمالی مخالفان او هم چنان بر اریکه قدرت باقی بماند.
هرچند تاهنوز جناح بندی های انتخاباتی و ائتلاف ها شکل نگرفته است، اما قرار معلوم نامزد های ریاست جمهوری دراین دوره زیاد خواهد بود و تعداد آنها حدود بیست نفر خواهد شد، اما رقابت اصلی میان دو جناح خواهد بود، اولین جناح و تیم انتخاباتی تیم آقای کرزی خواهد بود. این تیم با آن که مورد حمایت زیاد امریکا و دیگر کشورهای غربی نیست، اما همچنان امید وارند در این رقابت پیروز میدان باشند. برخی اعتراض های اقای کرزی از امریکا را به منظور جلب طرف دار و حامی خود در جنوب کشور برای پیروزی در انتخابات ریاست جمهوری می دانند.
دومین تیم جناح مقابل کرزی و تیمی است که ممکن است از حمایت کشورهای غربی برخوردار باشد. این تیم نیز امید وار است باترکیب قومی و حمایت کشورهای غربی بتواند پیروز میدان باشد.امامشکل اساسی فراروی آنان این است که آنان به یک انسجام کامل نرسیده اند، هنوز فردی که روی او توافق صورت گیرد  و مورد توجه غرب باشد، مشخص نشده است و ترکیب قومی اقوام دراین ائتلاف نیز به صورت شفاف مشخص نیست. به همین دلیل ادامه تردید ها ممکن است در آینده به ضرر انها تمام شود و نتوانند به دلیل ضیقی وقت موفق با تبلیغات گسترده در میان مردم و جلب آرای آنان گردد .